Laparoscopische colectomie

Een laparoscopische colectomie is een operatie waarbij het zieke deel van de dikke darm (colon) via enkele kleine sneetjes in de buikwand, met behulp van een camera, wordt verwijderd. In de volksmond staat deze ingreep bekend als “kijkoperatie”. In plaats van een grote snede zoals bij een open operatie worden meestal enkele kleine toegangspunten van 0,5–1 cm gebruikt.

Bij de operatie wordt niet de volledige dikke darm verwijderd, maar meestal alleen het zieke deel. De overblijvende gezonde uiteinden worden met elkaar verbonden; dit heet een anastomose (het aan elkaar hechten van de darmuiteinden). Dankzij de kleine sneetjes is de pijn na de operatie meestal geringer en kunnen de meeste patiënten sneller hun dagelijkse leven hervatten.

Een laparoscopische colectomie kan worden toegepast bij de behandeling van verschillende aandoeningen van de dikke darm. De belangrijkste redenen zijn:

• Coloncarcinoom (dikkedarmkanker): Het darmdeel waarin de tumor zit, wordt samen met de omliggende lymfeklieren verwijderd.
• Diverticulitis (ontsteking van de zakjes in de darmwand): Bij terugkerende gevallen of gevallen met complicaties kan het zieke deel worden verwijderd.
• Chronische inflammatoire darmziekten: Bij ontstekingsziekten zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa kan chirurgie nodig zijn wanneer behandeling met geneesmiddelen geen resultaat geeft.
• Grote poliepen die niet endoscopisch kunnen worden verwijderd: Bij poliepen die een risico op kwaadaardige ontaarding inhouden en niet via een coloscopie kunnen worden weggenomen, kan het betrokken darmdeel worden verwijderd.
• Enkele andere situaties, zoals darmafsluiting of bloeding.

De kijkoperatie is niet voor elke patiënt geschikt. Factoren zoals eerdere buikoperaties, uitgebreide verklevingen in de buikholte of het stadium van de ziekte beïnvloeden de keuze van de methode. Welke methode voor u geschikt is, wordt samen met uw arts beslist op basis van de resultaten van uw onderzoek en uw testen.

De operatie gebeurt onder algemene verdoving (u slaapt volledig). Door koolstofdioxidegas in de buikholte te blazen, wordt werkruimte gecreëerd; zo kan de chirurg de organen goed zien.

• In de buikwand worden enkele kleine sneetjes gemaakt, waarlangs een camera (laparoscoop) en speciale chirurgische instrumenten worden ingebracht.
• Het camerabeeld wordt vergroot op een scherm weergegeven; de chirurg voert de operatie uit aan de hand van dit beeld.
• Het zieke deel van de dikke darm wordt losgemaakt van de omliggende weefsels, de bloedvaten worden veilig afgesloten en het darmdeel wordt verwijderd.
• De overblijvende gezonde darmuiteinden worden met elkaar verbonden (anastomose).

In sommige gevallen is het niet veilig om de darmuiteinden meteen met elkaar te verbinden. Dan kan een tijdelijke of blijvende stoma nodig zijn (een uitmonding van de darm in de buikwand, in de volksmond “zakje”). Als deze mogelijkheid bestaat, bespreekt uw arts dit vóór de operatie uitvoerig met u.

Als het om redenen van zicht of veiligheid nodig wordt geacht, kan tijdens de operatie van de kijkoperatie worden overgeschakeld op een open operatie. Dit is geen mislukking, maar een beslissing in het belang van de veiligheid van de patiënt.

Zoals bij elke chirurgische ingreep zijn er ook bij een laparoscopische colectomie bepaalde risico’s. De meeste ervan komen zelden voor en een groot deel ervan is behandelbaar:

• Bloeding en de noodzaak van een bloedtransfusie (bloed toedienen)
• Infectie van de wonde of in de buikholte
• Naadlekkage (lekkage ter hoogte van de verbonden darmuiteinden); kan een nieuwe ingreep vereisen
• Letsel aan omliggende organen (zoals de dunne darm, de blaas of de urineleider)
• Vorming van bloedstolsels in de diepe aders van de benen en een longembolie
• Laattijdig op gang komen van de darmwerking (tijdelijke darmtraagheid)
• Risico’s in verband met de verdoving
• De noodzaak om over te schakelen op een open operatie

Als u na de operatie klachten krijgt zoals koorts, toenemende buikpijn, roodheid en vochtafscheiding ter hoogte van de sneetjes, braken of geen winden of ontlasting meer kunnen lozen, is het belangrijk dat u zonder tijd te verliezen contact opneemt met uw arts of het ziekenhuis.

Vandaag wordt in veel centra een aanpak toegepast die ERAS (versneld herstel na chirurgie) heet. Het doel van deze aanpak is de stress van de operatie voor het lichaam zo klein mogelijk te houden en het herstel te ondersteunen. Eenvoudig gezegd omvat ze stappen zoals het inkorten van lange nuchtere periodes vóór de operatie, vroeg uit bed komen na de operatie, vroeg weer via de mond beginnen te eten en de pijn doeltreffend onder controle houden.

Na een colectomie via een kijkoperatie duurt het ziekenhuisverblijf meestal enkele dagen; deze duur kan verschillen naargelang de ziekte, de omvang van de operatie en uw algemene gezondheidstoestand. Na het ontslag:

• Wordt aangeraden in de eerste weken zwaar tillen en zware oefeningen te vermijden.
• Wordt de voeding meestal geleidelijk weer normaal; het is belangrijk dat u de adviezen van uw arts en zo nodig van de diëtist opvolgt.
• Volg het plan dat u hebt gekregen voor de verzorging van de sneetjes en de controleafspraken.

Als de operatie werd uitgevoerd wegens kanker, wordt het verwijderde weefsel voor pathologisch onderzoek opgestuurd. Op basis van het resultaat wordt samen met de betrokken afdelingen beoordeeld of een bijkomende behandeling (bijvoorbeeld chemotherapie) nodig is en wordt een regelmatig opvolgingsplan opgesteld.