Laparoskopik Kolektomi

Laparoskopik kolektomi, kalın bağırsağın (kolonun) hastalıklı bölümünün karın duvarında yapılan birkaç küçük kesi aracılığıyla, kamera yardımıyla çıkarıldığı bir ameliyattır. Halk arasında “kapalı ameliyat” olarak bilinir. Açık ameliyattaki gibi büyük bir kesi yerine, genellikle 0,5–1 cm boyutunda birkaç küçük giriş noktası kullanılır.

Ameliyatta kalın bağırsağın tamamı değil, çoğu zaman yalnızca hastalıklı bölümü çıkarılır. Kalan sağlam uçlar birbirine bağlanır; buna anastomoz (bağırsak uçlarının birleştirilmesi) denir. Küçük kesiler sayesinde ameliyat sonrası ağrı genellikle daha az olur ve günlük yaşama dönüş çoğu hastada daha kısa sürer.

Laparoskopik kolektomi, kalın bağırsağı ilgilendiren çeşitli hastalıkların tedavisinde uygulanabilir. Başlıca nedenler şunlardır:

• Kolon kanseri (kalın bağırsak kanseri): Tümörün bulunduğu bağırsak bölümü, çevresindeki lenf bezleriyle birlikte çıkarılır.
• Divertikülit (bağırsak duvarındaki keseciklerin iltihabı): Tekrarlayan veya komplikasyon gelişmiş olgularda hastalıklı bölüm alınabilir.
• İnflamatuvar bağırsak hastalıkları: Crohn hastalığı veya ülseratif kolit gibi iltihabi hastalıklarda, ilaç tedavisine yanıt alınamayan durumlarda cerrahi gerekebilir.
• Endoskopiyle çıkarılamayan büyük polipler: Kanserleşme riski taşıyan ve kolonoskopiyle alınamayan poliplerde ilgili bağırsak bölümü çıkarılabilir.
• Bağırsak tıkanıklığı veya kanama gibi bazı diğer durumlar.

Her hasta için kapalı yöntem uygun olmayabilir. Önceden geçirilmiş karın ameliyatları, yaygın karın içi yapışıklıklar veya hastalığın evresi gibi etkenler yöntem seçimini etkiler. Hangi yöntemin sizin için uygun olduğuna, muayene ve tetkik sonuçlarınız değerlendirilerek hekiminizle birlikte karar verilir.

Ameliyat genel anestezi altında (tam uyutularak) yapılır. Karın içine karbondioksit gazı verilerek çalışma alanı oluşturulur; bu, cerrahın organları rahatça görmesini sağlar.

• Karın duvarına birkaç küçük kesi yapılır ve bu kesilerden kamera (laparoskop) ile özel cerrahi aletler yerleştirilir.
• Kameranın görüntüsü ekrana büyütülerek yansıtılır; cerrah ameliyatı bu görüntü eşliğinde gerçekleştirir.
• Kalın bağırsağın hastalıklı bölümü çevre dokulardan serbestleştirilir ve damarları güvenli şekilde kapatılarak çıkarılır.
• Kalan sağlam bağırsak uçları birbirine bağlanır (anastomoz).

Bazı durumlarda bağırsak uçlarının hemen birleştirilmesi güvenli olmayabilir. Bu durumda geçici veya kalıcı bir stoma (bağırsağın karın duvarına ağızlaştırılması, halk arasında “torba”) gerekebilir. Bu olasılık varsa hekiminiz ameliyat öncesinde sizinle ayrıntılı olarak konuşur.

Ameliyat sırasında görüş veya güvenlik açısından gerekli görülürse kapalı yöntemden açık ameliyata geçilebilir. Bu bir başarısızlık değil, hasta güvenliği için alınan bir karardır.

Her cerrahi girişimde olduğu gibi laparoskopik kolektomide de bazı riskler bulunur. Bunların çoğu nadirdir ve büyük bölümü tedavi edilebilir:

• Kanama ve kan transfüzyonu (kan verilmesi) gereksinimi
• Yara yeri veya karın içi enfeksiyon
• Anastomoz kaçağı (birleştirilen bağırsak uçlarından sızıntı); yeniden girişim gerektirebilir
• Çevre organlarda (ince bağırsak, mesane, üreter gibi) yaralanma
• Bacak toplardamarlarında pıhtı oluşması ve akciğere pıhtı atması
• Bağırsak hareketlerinin geç başlaması (geçici bağırsak tembelliği)
• Anesteziye bağlı riskler
• Açık ameliyata geçme gereksinimi

Ameliyat sonrasında ateş, giderek artan karın ağrısı, kesi yerlerinde kızarıklık ve akıntı, kusma veya gaz-dışkı çıkaramama gibi belirtiler olursa vakit kaybetmeden hekiminize veya hastaneye başvurmanız önemlidir.

Günümüzde birçok merkezde ERAS (ameliyat sonrası hızlandırılmış iyileşme) adı verilen bir yaklaşım uygulanır. Bu yaklaşımın amacı, vücudun ameliyat stresini en aza indirmek ve iyileşmeyi desteklemektir. Basitçe; ameliyat öncesi uzun açlık sürelerinin kısaltılması, ameliyat sonrası erken dönemde ayağa kalkılması, ağızdan beslenmeye erken başlanması ve ağrının etkin şekilde kontrol edilmesi gibi adımları içerir.

Kapalı yöntemle yapılan kolektomi sonrası hastanede kalış süresi genellikle birkaç gündür; bu süre hastalığa, ameliyatın kapsamına ve genel sağlık durumunuza göre değişebilir. Taburcu olduktan sonra:

• İlk haftalarda ağır kaldırmaktan ve zorlayıcı egzersizlerden kaçınmanız önerilir.
• Beslenme genellikle kademeli olarak normale döndürülür; hekiminizin ve gerekirse diyetisyenin önerilerine uymanız önemlidir.
• Kesi yerlerinin bakımı ve kontrol randevuları konusunda size verilen plana uyunuz.

Ameliyatın nedeni kanser ise, çıkarılan doku patoloji incelemesine gönderilir. Sonuca göre ek tedavi (örneğin kemoterapi) gerekip gerekmediği ilgili bölümlerle birlikte değerlendirilir ve düzenli takip planı oluşturulur.