Obezite ve Cerrahi Tedavisi

Obezite, vücutta sağlığı olumsuz etkileyecek düzeyde yağ birikmesiyle ortaya çıkan, uzun süreli takip gerektiren kronik bir hastalıktır. Yalnızca dış görünüş veya irade sorunu değildir.

Obezite; genetik yatkınlık, iştah ve tokluk mekanizmaları, hormonlar, kullanılan ilaçlar, uyku, stres, beslenme çevresi, fiziksel aktivite ve sosyal koşulların birlikte etkisiyle gelişebilir. Bu nedenle tedavide hastayı suçlayan değil, kişiye özel ve sürdürülebilir bir yaklaşım benimsenmelidir.

Obezitenin tedavisi yalnızca tartıdaki sayıyı azaltmayı amaçlamaz. Asıl hedef:

• Şeker hastalığı, yüksek tansiyon ve uyku apnesi gibi hastalıkları kontrol altına almak
• Hareket kabiliyetini ve yaşam kalitesini artırmak
• Kalp-damar hastalığı riskini azaltmak
• Kaybedilen kilonun uzun dönemde korunmasını sağlamak
• Daha sağlıklı ve sürdürülebilir yaşam alışkanlıkları oluşturmaktır.

Tedavide beslenme düzenlemesi, fiziksel aktivite, davranış değişikliği desteği, ilaçlar ve uygun hastalarda metabolik-bariatrik cerrahi birlikte değerlendirilebilir. Cerrahi, diğer tedavilerin başarısızlığının göstergesi değil; obezite tedavisinde kanıta dayalı seçeneklerden biridir [1–3].

Obezite neden gelişir?

Kilo artışında alınan enerjinin harcanandan fazla olması önemli bir etkendir; ancak bu durum tek başına her şeyi açıklamaz.

Obezite gelişimine katkıda bulunabilecek etkenler şunlardır:

• Genetik ve ailesel yatkınlık
• İştah ve tokluk düzenleyici mekanizmalardaki farklılıklar
• Kalori yoğun ve işlenmiş gıdalara kolay ulaşım
• Fiziksel aktivitenin azalması
• Uyku düzensizliği ve uyku apnesi
• Stres, depresyon ve bazı yeme davranışı sorunları
• Bazı hormon hastalıkları
• Kortizon, bazı psikiyatri ilaçları ve bazı diyabet ilaçları
• Gebelik ve menopoz gibi yaşam dönemleri
• Sigarayı bıraktıktan sonra iştah değişiklikleri
• Çalışma koşulları ve sosyal çevre

Tiroid bezinin az çalışması kilo artışına katkıda bulunabilir; ancak obezitenin tek ve en sık nedeni değildir. Altta yatan hormonal bir hastalık bulunup bulunmadığı hekim değerlendirmesiyle belirlenir.

Obezite hangi sağlık sorunlarıyla ilişkilidir?

Obezite zaman içinde şu hastalıkların gelişme riskini artırabilir:

• Tip 2 diyabet
• Yüksek tansiyon
• Kolesterol ve trigliserit yüksekliği
• Kalp-damar hastalıkları
• Uyku apnesi
• Karaciğer yağlanması ve yağlanmaya bağlı karaciğer iltihabı
• Mide yanması ve reflü
• Diz, kalça ve bel ağrıları
• Polikistik over sendromu ve doğurganlık sorunları
• İdrar kaçırma
• Depresyon ve yaşam kalitesinde azalma
• Bazı kanser türleri

Her obezitesi olan kişide bu hastalıkların tamamı gelişmez. Risk; yağın vücuttaki dağılımı, yaş, genetik özellikler ve eşlik eden hastalıklara göre değişir.

Beden kitle indeksi nasıl hesaplanır?

Obezitenin değerlendirilmesinde en sık kullanılan ölçüt beden kitle indeksidir (BKİ).

BKİ = Vücut ağırlığı (kg) ÷ Boyun karesi (m²)

Erişkinlerde genel sınıflama şöyledir:

• BKİ 18,5–24,9: Sağlıklı kabul edilen aralık
• BKİ 25–29,9: Fazla kilolu
• BKİ 30–34,9: Birinci derece obezite
• BKİ 35–39,9: İkinci derece obezite
• BKİ 40 ve üzeri: Üçüncü derece veya ileri obezite

BKİ yararlı bir tarama ölçütüdür; ancak vücuttaki yağ miktarını ve dağılımını doğrudan göstermez. Kas kütlesi yüksek kişilerde veya ileri yaşta tek başına yanıltıcı olabilir. Bu nedenle yalnızca BKİ’ye bakılarak tedavi kararı verilmez.

Değerlendirmede başka nelere bakılır?

Hastanın değerlendirilmesinde şunlar göz önünde bulundurulur:

• Bel çevresi ve vücut yağ dağılımı
• Kilo alma süreci ve daha önce uygulanan tedaviler
• Beslenme ve fiziksel aktivite alışkanlıkları
• Kullanılan ilaçlar
• Kan şekeri ve HbA1c
• Kolesterol ve trigliserit değerleri
• Karaciğer ve böbrek fonksiyonları
• Tiroid testleri
• Demir, B12 vitamini, folat ve D vitamini gibi besin öğeleri
• Uyku apnesi belirtileri
• Kalp ve akciğer sağlığı
• Reflü ve mide yakınmaları
• Psikolojik durum ve yeme davranışları

Gerekli durumlarda uyku testi, kardiyoloji değerlendirmesi, karın ultrasonografisi veya üst gastrointestinal endoskopi yapılabilir. Endoskopi gereksinimi; reflü, mide ağrısı, yutma güçlüğü, kansızlık ve planlanan ameliyat türü gibi özelliklere göre belirlenir.

Obezite tedavisi kişiye özel planlanır. Her hastaya aynı diyetin, aynı ilacın veya aynı ameliyatın uygulanması doğru değildir.

Tedavi planı oluşturulurken:

• BKİ
• Obeziteye bağlı hastalıklar
• Daha önce uygulanan tedaviler
• Yeme davranışı
• Günlük yaşam ve çalışma koşulları
• Kullanılan ilaçlar
• Hastanın tercihleri ve tedaviye uyumu

birlikte değerlendirilir.

Beslenme ve yaşam tarzı tedavisi

Tedavinin temelinde sürdürülebilir beslenme alışkanlıkları, düzenli fiziksel aktivite, yeterli uyku ve davranış değişikliği yer alır.

Amaç çok kısa sürede mümkün olan en fazla kiloyu vermek değil, sağlık durumuna uygun ve uzun süre devam ettirilebilecek bir düzen oluşturmaktır.

Diyetisyen desteğiyle:

• Porsiyonların düzenlenmesi
• Protein ve liften yeterli beslenme
• Şekerli içeceklerin ve yüksek kalorili işlenmiş gıdaların azaltılması
• Duygusal yeme ve kontrolsüz atıştırmanın fark edilmesi
• Öğün düzeninin kişiye göre planlanması

sağlanabilir.

Fiziksel aktivite başlangıçta kişinin eklem, kalp ve solunum durumuna uygun olmalıdır. Hareket miktarı kademeli olarak artırılmalıdır.

Vücut ağırlığının yaklaşık yüzde 5–10’unun kaybedilmesi bile kan şekeri, tansiyon, karaciğer yağlanması ve hareket kapasitesinde anlamlı iyileşmeler sağlayabilir [2,3].

Obezite ilaçları kimler için uygundur?

Yaşam tarzı değişiklikleriyle yeterli sonuç alınamayan uygun hastalarda, hekim kontrolünde obezite ilaçları kullanılabilir.

Günümüzde iştahı azaltan, tokluk hissini artıran ve kan şekeri düzenlenmesine yardımcı olan GLP-1 veya GIP/GLP-1 temelli ilaçlar dâhil farklı seçenekler bulunmaktadır. Bu ilaçlar bazı hastalarda belirgin kilo kaybı sağlayabilir.

Ancak:

• Her ilaç her hasta için uygun değildir.
• Bulantı, kusma, ishal, kabızlık ve safra kesesi sorunları gibi yan etkiler görülebilir.
• İlaç seçimi eşlik eden hastalıklara ve kullanılan diğer ilaçlara göre yapılmalıdır.
• Gebelikte kullanılmamalıdır.
• Tedavi bırakıldığında kilo geri alımı görülebilir.
• İnternetten veya hekim dışı kişilerden temin edilerek kullanılmamalıdır.

Dünya Sağlık Örgütünün güncel yaklaşımı, bu ilaçların kısa süreli bir zayıflama uygulaması olarak değil; beslenme, fiziksel aktivite ve davranış desteğiyle birlikte uzun dönemli obezite tedavisinin bir parçası olarak değerlendirilmesini önermektedir [2].

Obezite cerrahisi için “metabolik ve bariatrik cerrahi” ifadesi de kullanılır. Bunun nedeni ameliyatların yalnızca kilo kaybı sağlamaması; kan şekeri, tansiyon, uyku apnesi ve diğer metabolik sorunlar üzerinde de olumlu etkiler oluşturabilmesidir.

Güncel bilimsel veriler, metabolik-bariatrik cerrahinin ileri obezitede etkili ve uzun süreli sonuç sağlayan tedavi seçeneklerinden biri olduğunu göstermektedir [1].

Ameliyat kimler için bir seçenektir?

2022 ASMBS/IFSO kılavuzuna göre metabolik-bariatrik cerrahi:

• BKİ 35 ve üzerinde olan kişilerde, obeziteye bağlı ek hastalık bulunup bulunmamasından bağımsız olarak önerilebilir.
• BKİ 30–34,9 arasında olan kişilerde, özellikle tip 2 diyabet gibi metabolik bir hastalık varsa veya cerrahi dışı yöntemlerle yeterli ve kalıcı kilo kaybı ya da hastalık kontrolü sağlanamamışsa düşünülebilir [1].

Bunlar uluslararası güncel kılavuz ölçütleridir. Ülkelerin sağlık sistemi, geri ödeme kuralları ve hastanelerin uygulama koşulları farklı olabilir.

BKİ tek başına ameliyat kararı vermek için yeterli değildir. Karar sırasında:

• Hastanın genel sağlık durumu
• Eşlik eden hastalıkları
• Reflü varlığı
• Daha önce geçirilen ameliyatlar
• Beslenme alışkanlıkları
• Sigara ve alkol kullanımı
• Gebelik planı
• Düzenli kontrollere uyum gösterebilme durumu
• Ameliyatın sağlayacağı yarar ve olası riskler

birlikte değerlendirilir.

İleri yaş tek başına kesin engel değildir. Yaştan çok genel sağlık, kırılganlık, organ fonksiyonları ve ameliyattan beklenen yarar önemlidir.

Türkiye’de obezite ameliyatı kimler için bir seçenektir?

Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığının 2026 tarihli Obezite ve Metabolik Cerrahi Klinik Protokolü, ameliyat kararında yalnızca beden kitle indeksinin değil, obezitenin kişinin sağlığı üzerindeki etkilerinin de değerlendirilmesini önermektedir [7].

Protokole göre, yeterli süre uygulanan beslenme, fiziksel aktivite, davranış değişikliği ve uygun tıbbi tedavilerle yeterli kilo kontrolü sağlanamayan erişkinlerde metabolik-bariatrik cerrahi şu durumlarda değerlendirilebilir:

• BKİ 40 kg/m² ve üzerindeyse: Obeziteye bağlı ek bir hastalık bulunmasa da cerrahi tedavi uygulanabilir.
• BKİ 35–39,9 kg/m² arasındaysa: Tip 2 diyabet, yüksek tansiyon, uyku apnesi, karaciğer yağlanması veya hareket kısıtlılığı gibi obeziteye bağlı belirgin bir sağlık sorunu bulunan kişilerde cerrahi tedavi uygulanabilir.
• BKİ 30–34,9 kg/m² arasındaysa: Diğer tedavilerle kan şekeri yeterince kontrol altına alınamayan tip 2 diyabet hastalarında veya obeziteye bağlı ciddi organ hasarı ve önemli sağlık sorunları bulunan seçilmiş kişilerde cerrahi düşünülebilir.
• BKİ 30 kg/m²’nin altındaysa: Sağlık Bakanlığı protokolüne göre metabolik-bariatrik cerrahi uygulanmaz [7].

Edmonton Obezite Evrelemesi nedir?

Edmonton Obezite Evreleme Sistemi, kişinin yalnızca kilosunu değil, obezitenin sağlığı ve günlük yaşamı ne ölçüde etkilediğini değerlendirir.

Basitleştirilmiş olarak:

• Evre 0: Obeziteye bağlı belirgin risk faktörü, hastalık veya günlük yaşam kısıtlılığı yoktur.
• Evre 1: Kan şekeri, tansiyon veya karaciğer değerlerinde hafif değişiklikler ya da hafif günlük yaşam yakınmaları vardır.
• Evre 2: Tip 2 diyabet, yüksek tansiyon, uyku apnesi, karaciğer yağlanması veya eklem sorunları gibi obeziteye bağlı belirgin bir hastalık vardır.
• Evre 3: Obeziteye bağlı organ hasarı, önemli hareket kısıtlılığı veya günlük yaşamı belirgin şekilde etkileyen sağlık sorunları vardır.
• Evre 4: Obeziteye bağlı hastalıkların ileri veya son dönem komplikasyonları bulunur.

Bu sistem, aynı BKİ değerine sahip iki kişinin sağlık durumunun ve ameliyattan göreceği yararın farklı olabileceğini gösterir.

Uluslararası kılavuzlarla Türkiye Sağlık Bakanlığı kılavuzu arasında farklılık var mı?

2022 ASMBS/IFSO uluslararası kılavuzu, BKİ 35 kg/m² ve üzerinde olan kişilerde eşlik eden hastalık bulunmasa da metabolik-bariatrik cerrahiyi önermektedir. BKİ 30–34,9 kg/m² arasında ise metabolik hastalık bulunan veya cerrahi dışı yöntemlerle yeterli ve kalıcı sonuç elde edilemeyen kişilerde ameliyatın değerlendirilmesini desteklemektedir [1].

Türkiye Sağlık Bakanlığının 2026 protokolü ise özellikle BKİ 35–39,9 kg/m² aralığında obeziteye bağlı hastalıkların ağırlığını Edmonton evrelemesiyle birlikte dikkate almaktadır [7].

Bu ölçütler ameliyata otomatik olarak karar verildiği anlamına gelmez. Ameliyat kararı; hastanın genel sağlık durumu, beslenme ve yeme davranışları, psikolojik durumu, anestezi riski, daha önce uygulanan tedaviler ve yaşam boyu takibe uyum sağlayabilme durumu birlikte değerlendirilerek multidisipliner bir ekip tarafından verilmelidir.

Ameliyat öncesi değerlendirme nasıl yapılır?

Ameliyat öncesinde hastanın yalnızca kilosu değil, bütün sağlık durumu değerlendirilir.

Değerlendirme Ekibinde hastanın ihtiyacına göre:

• Metabolik-bariatrik cerrah
• Endokrinoloji veya iç hastalıkları uzmanı
• Diyetisyen
• Anestezi uzmanı
• Psikiyatri veya psikoloji uzmanı
• Göğüs hastalıkları ve uyku uzmanı
• Kardiyoloji uzmanı

yer alabilir.

Psikolojik değerlendirme hastayı ameliyattan elemek için değil; kontrolsüz yeme davranışı, depresyon, bağımlılık veya ameliyat sonrasında uyumu etkileyebilecek sorunları belirleyip destek sağlamak için yapılır.

Sigara, yara iyileşmesini ve özellikle ülser ile akciğer komplikasyonu riskini artırabilir. Bu nedenle ameliyat öncesinde bırakılması önemlidir.

Hangi ameliyat yöntemleri uygulanır?

Sleeve gastrektomi (tüp mide ameliyatı)

Midenin yaklaşık yüzde 75–80’i çıkarılarak geride ince, tüp biçiminde bir mide bırakılır. Böylece mide hacmi küçülür; açlık ve toklukla ilişkili hormonlarda değişiklik meydana gelir.

Başlıca özellikleri:

• Günümüzde en sık uygulanan yöntemlerden biridir.
• Bağırsakların yolu değiştirilmez.
• Kilo kaybı ve metabolik hastalıklarda belirgin iyileşme sağlayabilir.
• Geri dönüşü olmayan bir işlemdir.
• Bazı hastalarda yeni reflü gelişebilir veya mevcut reflü artabilir.
• Vitamin ve mineral eksikliği görülebileceği için düzenli takip gerekir.

Belirgin reflüsü veya yemek borusunda reflüye bağlı hasarı bulunan hastalarda tüp mide her zaman en uygun seçenek olmayabilir [1,6].

Roux-en-Y gastrik bypass

Midenin üst kısmında küçük bir mide bölümü oluşturulur ve ince bağırsakla yeni bir bağlantı yapılarak besinin ince barsak içindeki seyir – sindirim – emilim yolu kısalır. Böylece hem tüketilebilen besin miktarı azalır hem de bağırsak hormonlarında ve besinlerin emiliminde değişiklik olur.

Başlıca özellikleri:

• Kilo kaybı ve tip 2 diyabet üzerinde güçlü etki sağlayabilir.
• Reflü hastalığı bulunan bazı kişilerde tüp mideye göre daha uygun olabilir.
• Demir, B12 vitamini, kalsiyum ve diğer vitamin-mineral eksiklikleri daha belirgin olabilir.
• Ülser, bağırsak tıkanıklığı, iç fıtık ve dumping sendromu gibi yönteme özgü sorunlar gelişebilir.
• Düzenli ve yaşam boyu takip gerektirir.

Diğer ameliyat ve girişim seçenekleri

Tüp mide ve Roux-en-Y gastrik bypass en sık uygulanan ameliyatlar olmakla birlikte, bazı hastalarda farklı cerrahi veya endoskopik yöntemler değerlendirilebilir.

Bu yöntemlerin hiçbiri herkes için en iyi seçenek değildir. Karar; beden kitle indeksi, tip 2 diyabet, reflü, daha önce geçirilmiş ameliyatlar, yeme alışkanlıkları ve yaşam boyu takibe uyum birlikte değerlendirilerek verilmelidir [1,7].

Tek anastomozlu gastrik bypass

Bu ameliyatta küçük ve uzun bir mide bölümü oluşturulur ve ince bağırsakla tek bir bağlantı yapılır. Böylece hem tüketilebilen besin miktarı azalır hem de besinlerin bağırsaktan geçiş yolu kısalır.

Kilo kaybı ve tip 2 diyabetin kontrolünde etkili olabilir. Bununla birlikte safra reflüsü, kansızlık, vitamin-mineral ve protein eksikliği gibi yönteme özgü sorunlar gelişebilir. Bu nedenle uygun hasta seçimi, düzenli kan testleri ve yaşam boyu beslenme takibi önemlidir [1,7].

SADI-S ve duodenal switch

Bu yöntemlerde tüp mide ameliyatına ek olarak ince bağırsakların besinlerin emilimini değiştirecek şekilde yeniden düzenlenmesi söz konusudur.

Özellikle beden kitle indeksi çok yüksek olan, belirgin metabolik hastalıkları bulunan veya daha güçlü kilo kaybına ihtiyaç duyulan seçilmiş hastalarda düşünülebilir.

Kilo kaybı ve tip 2 diyabet üzerindeki etkileri güçlü olabilir. Ancak protein, demir, kalsiyum ve vitamin eksikliği riski diğer bazı yöntemlerden daha yüksektir. Bu ameliyatlardan sonra önerilen beslenme programına, vitamin-mineral desteğine ve yaşam boyu kontrollere uyulması zorunludur [1,6].

Ayarlanabilir mide bandı

Midenin üst bölümüne ayarlanabilir bir bant yerleştirilerek tüketilebilen besin miktarı sınırlandırılır. Mide veya bağırsaklardan herhangi bir bölüm çıkarılmaz.

Ancak uzun dönemde yetersiz kilo kaybı, bandın kayması, mideye doğru ilerlemesi veya yeniden ameliyat gereksinimi görülebilir. Bu nedenlerle mide bandının günümüzde kullanımı azalmıştır [6].

Revizyon cerrahisi nedir?

Daha önce obezite ameliyatı geçirmiş bazı hastalarda zaman içinde:

• Yetersiz kilo kaybı
• Verilen kilonun önemli bölümünün geri alınması
• Tedaviye dirençli reflü
• Sürekli kusma veya beslenme güçlüğü
• Darlık, ülser veya başka bir cerrahi sorun
• Ciddi vitamin, mineral ya da protein eksikliği

gelişebilir.

Bu durumlarda önce sorunun nedeni araştırılır. Beslenme alışkanlıkları, kullanılan ilaçlar, psikolojik etkenler ve ameliyatla oluşturulan mide-bağırsak yapısı birlikte değerlendirilir. Her kilo geri alımında yeniden ameliyat gerekmez; beslenme desteği, davranış tedavisi veya obezite ilaçlarıyla da tedavi sağlanabilir.

Gerekli görülürse önceki ameliyatın düzeltilmesi veya başka bir yönteme dönüştürülmesi planlanabilir. Örneğin tüp mide sonrasında kontrol altına alınamayan ciddi reflü gelişen seçilmiş hastalarda gastrik bypassa dönüşüm düşünülebilir.

Revizyon ameliyatları ilk ameliyata göre daha karmaşık olabilir. Bu nedenle deneyimli ekipler tarafından, ayrıntılı inceleme ve yarar-risk değerlendirmesi sonrasında uygulanmalıdır [1,7].

Endoskopik yöntemler ameliyat mıdır?

Mide balonu ve endoskopik sleeve gastroplasti, karında kesi yapılmadan ağızdan ilerletilen endoskopla uygulanan yöntemlerdir. Cerrahi ameliyatlarla aynı değildir.

Mide balonu

Endoskopiyle mideye yerleştirilen ve belirli bir süre sonra çıkarılan balon, midede dolgunluk oluşturarak daha az yemek yenmesine yardımcı olabilir. Balon geçici bir yöntemdir; çıkarıldıktan sonra beslenme ve yaşam tarzı desteği sürdürülmezse yeniden kilo alma görülebilir.

Endoskopik sleeve gastroplasti

Mide, endoskop yardımıyla içeriden dikişler konularak küçültülür. Karında kesi yapılmaz ve midenin herhangi bir bölümü çıkarılmaz. Cerrahiye uygun olmayan veya cerrahi istemeyen seçilmiş hastalarda değerlendirilebilir.

Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığının 2026 protokolüne göre endoskopik yöntemler; daha önceki beslenme ve egzersiz girişimleriyle yeterli sonuç alınamamış, BKİ 30 kg/m² ve üzerinde olan veya BKİ 27–29,9 kg/m² arasında olup obeziteye bağlı ek hastalığı bulunan seçilmiş kişilerde yaşam tarzı tedavisine ek olarak düşünülebilir [7].

Endoskopik yöntemlerle sağlanan kilo kaybı genellikle metabolik-bariatrik cerrahiden daha sınırlıdır. Başarının devamı için beslenme, fiziksel aktivite ve düzenli takip gerekir.

Önemli bilgi: En uygun yöntem, en fazla kilo verdiren değil; hastanın sağlık sorunlarına, beklentilerine ve uzun dönem güvenliğine en uygun olan yöntemdir. Hangi ameliyatın “en iyi” olduğu kişiden kişiye değişir. Reflü, diyabet, BKİ, yeme davranışı, geçirilmiş ameliyatlar ve yaşam boyu takibe uyum, yöntem seçiminde birlikte değerlendirilir.Ameliyat veya endoskopik işlem kararı, multidisipliner değerlendirme sonrasında hasta ile birlikte verilmelidir.

Obezite ameliyatının yararları nelerdir?

Uygun hastalarda cerrahi:

• Belirgin ve uzun süreli kilo kaybı sağlayabilir.
• Tip 2 diyabetin kontrolünü iyileştirebilir ve bazı hastalarda ilaç gereksinimini azaltabilir.
• Yüksek tansiyon ve kan yağlarında düzelme sağlayabilir.
• Uyku apnesini azaltabilir.
• Karaciğer yağlanmasında iyileşme sağlayabilir.
• Eklem ağrılarının ve hareket kısıtlılığının azalmasına yardımcı olabilir.
• Yaşam kalitesini artırabilir.
• İleri obeziteyle ilişkili uzun dönem sağlık risklerini azaltabilir [1].

Bu yararlar her hastada aynı düzeyde gerçekleşmez. “Şeker hastalığı kesin geçer” veya “bir daha kilo alınmaz” şeklinde garantili sonuçlar beklentisi içinde olunmamalıdır.

Ameliyatın riskleri nelerdir?

Her cerrahi girişimde olduğu gibi metabolik-bariatrik cerrahinin de riskleri vardır.

Erken dönemde görülebilecek sorunlar:

• Kanama
• Enfeksiyon
• Mide veya bağırsak bağlantısında kaçak
• Bacak damarlarında pıhtı ve akciğere pıhtı atması
• Bulantı, kusma ve sıvı kaybı
• Akciğer sorunları
• Anesteziye bağlı komplikasyonlar

Uzun dönemde görülebilecek sorunlar:

• Vitamin, mineral veya protein eksikliği
• Kansızlık
• Reflü
• Safra taşı
• Ülser
• Darlık
• Bağırsak tıkanıklığı veya iç fıtık
• Fazla ya da yetersiz kilo kaybı
• Verilen kilonun bir bölümünün geri alınması
• Ek cerrahi gereksinimi

Riskler; hastanın genel durumuna, seçilen yönteme, cerrahi ekibin deneyimine ve ameliyat sonrası takibe uyuma göre değişir. Ameliyat kararı, beklenen yararlar ile olası riskler birlikte değerlendirilerek verilmelidir.

İlgili ameliyatSleeve Gastrektomi →Ameliyatın nasıl yapıldığını ve iyileşme sürecini okuyun →

İlgili ameliyatGastrik Bypass →Ameliyatın nasıl yapıldığını ve iyileşme sürecini okuyun →

Ameliyattan sonra hastanede ne kadar kalınır?

Ameliyatlar çoğunlukla laparoskopik, yani küçük kesilerle kapalı olarak yapılır. Komplikasyon gelişmeyen hastalarda hastanede kalış süresi genellikle 1–3 gündür.

Güncel hızlandırılmış iyileşme protokolleri; etkili ağrı kontrolü, pıhtıdan korunma, erken hareket ve uygun zamanda ağızdan sıvı alımını birlikte ele alır [4].

Hastanede kalış süresi ameliyat türüne, ek hastalıklara ve kişisel iyileşmeye göre değişebilir.

Beslenmeye nasıl geçilir?

Ameliyattan sonra beslenme kademeli olarak ilerletilir. Program merkezler arasında farklılık gösterebilmekle birlikte genellikle:

1. Berrak veya sıvı beslenme
2. Protein ağırlıklı tam sıvılar
3. Püre veya yumuşak besinler
4. İyi çiğnenmiş katı besinler
5. Uzun dönem dengeli beslenme

aşamalarından oluşur.

Geçiş süreci çoğunlukla birkaç hafta sürer. Çok hızlı yemek, iyi çiğnememek veya yemekle birlikte fazla sıvı tüketmek ağrı, bulantı ve kusmaya neden olabilir.

Protein ve sıvı hedefleri diyetisyen tarafından kişiye özel belirlenmelidir.

Ne zaman işe ve günlük yaşama dönülür?

Masa başı çalışan hastaların çoğu yaklaşık 2–3 hafta içinde işine dönebilir. Ağır fiziksel iş yapanlarda bu süre 4–6 haftaya uzayabilir.

Hafif yürüyüşe erken dönemde başlanması önerilir. Ağır kaldırma ve yoğun egzersiz için cerrahın onayı beklenmelidir.

Neden ömür boyu takip gerekir?

Metabolik-bariatrik cerrahi bir defalık ameliyat olsa da obezite yaşam boyu izlem gerektiren kronik bir hastalıktır.

Takipte:

• Kilo kaybı ve olası kilo geri alımı
• Beslenme düzeni
• Kan şekeri ve tansiyon
• Demir, B12 vitamini, folat ve D vitamini
• Kalsiyum ve kemik sağlığı
• Karaciğer ve böbrek fonksiyonları
• Psikolojik durum
• Reflü ve diğer sindirim sistemi yakınmaları

değerlendirilir.

Tüp mide ameliyatından sonra da vitamin ve mineral eksiklikleri gelişebilir. Gastrik bypass ve emilimi daha fazla etkileyen işlemlerde bu risk daha belirgindir.

Güncel kılavuzlar düzenli kan tahlillerini ve ameliyat türüne uygun vitamin-mineral desteğinin yaşam boyu sürdürülmesini önermektedir [5].

Vitamin takviyeleri doktor önerisi olmadan bırakılmamalı veya rastgele yüksek dozlarda kullanılmamalıdır.

1. Eisenberg D, Shikora SA, Aarts E, ve ark. 2022 American Society for Metabolic and Bariatric Surgery and International Federation for the Surgery of Obesity and Metabolic Disorders: Indications for Metabolic and Bariatric Surgery. Surgery for Obesity and Related Diseases. 2022;18(12):1345–1356. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36336720/
2. World Health Organization. WHO Guideline on the Use of GLP-1 Therapies in the Treatment of Obesity in Adults.2025. https://www.who.int/news/item/01-12-2025-who-issues-global-guideline-on-the-use-of-glp-1-medicines-in-treating-obesity
3. American Diabetes Association Professional Practice Committee. Obesity and Weight Management for the Prevention and Treatment of Diabetes: Standards of Care in Diabetes—2026. Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1). https://diabetesjournals.org/care/article/49/Supplement_1/S166/163915/
4. Stenberg E, dos Reis Falcão LF, O’Kane M, ve ark. Guidelines for Perioperative Care in Bariatric Surgery: Enhanced Recovery After Surgery (ERAS) Society Recommendations: A 2021 Update. World Journal of Surgery.2022;46:729–751. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34984504/
5. O’Kane M, Parretti HM, Pinkney J, ve ark. British Obesity and Metabolic Surgery Society Guidelines on Perioperative and Postoperative Biochemical Monitoring and Micronutrient Replacement for Patients Undergoing Bariatric Surgery—2020 Update. Obesity Reviews. 2020;21(11):e13087. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32743907/
6. American Society for Metabolic and Bariatric Surgery. Bariatric Surgery Procedures: Sleeve Gastrectomy and Roux-en-Y Gastric Bypass. https://asmbs.org/patients/bariatric-surgery-procedures/
7. T.C. Sağlık Bakanlığı, Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü. Obezite ve Metabolik Cerrahi Klinik Protokolü. Güncellenmiş sürüm, 2026. https://shgm.saglik.gov.tr/TR-117695/obezite-ve-metabolik-cerrahi-klinik-protokolu-2026-guncellendi-ve-yayimlandi.html