Obesitas en chirurgische behandeling

Obesitas is een chronische ziekte waarbij zich zoveel vet in het lichaam ophoopt dat de gezondheid er nadelig door wordt beïnvloed, en die langdurige opvolging vereist. Het is niet louter een kwestie van uiterlijk of van wilskracht.

Obesitas kan ontstaan door de gezamenlijke invloed van genetische aanleg, de mechanismen van honger en verzadiging, hormonen, gebruikte geneesmiddelen, slaap, stress, de voedingsomgeving, lichamelijke activiteit en sociale omstandigheden. Daarom moet bij de behandeling niet gekozen worden voor een aanpak die de patiënt de schuld geeft, maar voor een persoonlijke en duurzame aanpak.

De behandeling van obesitas is niet alleen gericht op een lager getal op de weegschaal. Het eigenlijke doel is:

• Aandoeningen zoals suikerziekte, hoge bloeddruk en slaapapneu onder controle te brengen
• De bewegingsmogelijkheden en de levenskwaliteit te verbeteren
• Het risico op hart- en vaatziekten te verminderen
• Ervoor te zorgen dat het verloren gewicht op lange termijn behouden blijft
• Gezondere en duurzame leefgewoonten op te bouwen.

Bij de behandeling kunnen aanpassing van de voeding, lichamelijke activiteit, ondersteuning bij gedragsverandering, geneesmiddelen en, bij geschikte patiënten, metabole en bariatrische chirurgie samen worden overwogen. Chirurgie is geen teken dat andere behandelingen hebben gefaald, maar een van de wetenschappelijk onderbouwde mogelijkheden in de behandeling van obesitas [1–3].

Waardoor ontstaat obesitas?

Dat er meer energie wordt opgenomen dan verbruikt, is een belangrijke factor bij gewichtstoename; dit alleen verklaart echter niet alles.

Factoren die kunnen bijdragen tot het ontstaan van obesitas zijn:

• Genetische en familiale aanleg
• Verschillen in de mechanismen die honger en verzadiging regelen
• Gemakkelijke toegang tot calorierijke en bewerkte voedingsmiddelen
• Minder lichamelijke activiteit
• Een onregelmatig slaappatroon en slaapapneu
• Stress, depressie en bepaalde eetgedragsproblemen
• Bepaalde hormonale aandoeningen
• Cortisone, bepaalde psychiatrische geneesmiddelen en bepaalde diabetesgeneesmiddelen
• Levensfasen zoals zwangerschap en menopauze
• Veranderingen in eetlust na het stoppen met roken
• Werkomstandigheden en sociale omgeving

Een te traag werkende schildklier kan bijdragen tot gewichtstoename, maar is niet de enige en ook niet de meest voorkomende oorzaak van obesitas. Of er een onderliggende hormonale aandoening aanwezig is, wordt door de arts beoordeeld.

Met welke gezondheidsproblemen hangt obesitas samen?

Obesitas kan na verloop van tijd het risico op de volgende aandoeningen verhogen:

• Diabetes type 2
• Hoge bloeddruk
• Verhoogde cholesterol en triglyceriden
• Hart- en vaatziekten
• Slaapapneu
• Leververvetting en leverontsteking als gevolg van leververvetting
• Brandend maagzuur en reflux
• Knie-, heup- en rugpijn
• Polycysteusovariumsyndroom en vruchtbaarheidsproblemen
• Urineverlies
• Depressie en verminderde levenskwaliteit
• Bepaalde soorten kanker

Niet iedereen met obesitas krijgt al deze aandoeningen. Het risico hangt af van de verdeling van het vet in het lichaam, de leeftijd, genetische kenmerken en bijkomende aandoeningen.

Hoe wordt de body-mass-index berekend?

De maatstaf die het vaakst wordt gebruikt om obesitas te beoordelen, is de body-mass-index (BMI).

BMI = lichaamsgewicht (kg) ÷ lengte in het kwadraat (m²)

Bij volwassenen geldt de volgende algemene indeling:

• BMI 18,5–24,9: Bereik dat als gezond wordt beschouwd
• BMI 25–29,9: Overgewicht
• BMI 30–34,9: Obesitas graad 1
• BMI 35–39,9: Obesitas graad 2
• BMI 40 en hoger: Obesitas graad 3 of ernstige obesitas

De BMI is een nuttige screeningsmaatstaf, maar geeft de hoeveelheid en de verdeling van het lichaamsvet niet rechtstreeks weer. Bij mensen met veel spiermassa of op hoge leeftijd kan de BMI op zich misleidend zijn. Daarom wordt een behandelbeslissing niet uitsluitend op basis van de BMI genomen.

Waar wordt bij de beoordeling nog op gelet?

Bij de beoordeling van de patiënt wordt rekening gehouden met:

• Buikomtrek en verdeling van het lichaamsvet
• Het verloop van de gewichtstoename en eerder gevolgde behandelingen
• Voedings- en bewegingsgewoonten
• Gebruikte geneesmiddelen
• Bloedsuiker en HbA1c
• Cholesterol- en triglyceridewaarden
• Lever- en nierfunctie
• Schildkliertests
• Voedingsstoffen zoals ijzer, vitamine B12, foliumzuur en vitamine D
• Tekenen van slaapapneu
• Gezondheid van hart en longen
• Reflux en maagklachten
• Psychische toestand en eetgedrag

Indien nodig kunnen een slaaponderzoek, een cardiologische beoordeling, een echografie van de buik of een endoscopie van het bovenste deel van het maag-darmkanaal worden uitgevoerd. Of een endoscopie nodig is, hangt af van kenmerken zoals reflux, maagpijn, slikklachten, bloedarmoede en het type operatie dat gepland is.

De behandeling van obesitas wordt persoonlijk gepland. Het is niet juist om elke patiënt hetzelfde dieet, hetzelfde geneesmiddel of dezelfde operatie te geven.

Bij het opstellen van het behandelplan worden:

• De BMI
• Aandoeningen die met obesitas samenhangen
• Eerder gevolgde behandelingen
• Het eetgedrag
• Het dagelijks leven en de werkomstandigheden
• Gebruikte geneesmiddelen
• De voorkeuren van de patiënt en de therapietrouw

samen beoordeeld.

Voedings- en leefstijlbehandeling

De basis van de behandeling bestaat uit duurzame voedingsgewoonten, regelmatige lichamelijke activiteit, voldoende slaap en gedragsverandering.

Het doel is niet om in zo kort mogelijke tijd zoveel mogelijk gewicht te verliezen, maar om een levensstijl op te bouwen die bij de gezondheidstoestand past en lang kan worden volgehouden.

Met ondersteuning van een diëtist kan worden gezorgd voor:

• Aanpassing van de portiegrootte
• Voeding met voldoende eiwitten en vezels
• Minder suikerhoudende dranken en calorierijke bewerkte voedingsmiddelen
• Het herkennen van emotioneel eten en ongecontroleerd snoepen
• Een maaltijdpatroon dat op de persoon is afgestemd

Lichamelijke activiteit moet in het begin afgestemd zijn op de toestand van de gewrichten, het hart en de ademhaling. De hoeveelheid beweging moet geleidelijk worden opgebouwd.

Zelfs een verlies van ongeveer 5–10 procent van het lichaamsgewicht kan een betekenisvolle verbetering geven van de bloedsuiker, de bloeddruk, de leververvetting en het bewegingsvermogen [2,3].

Voor wie zijn geneesmiddelen tegen obesitas geschikt?

Bij geschikte patiënten bij wie leefstijlaanpassingen onvoldoende resultaat geven, kunnen onder medisch toezicht geneesmiddelen tegen obesitas worden gebruikt.

Vandaag bestaan er verschillende mogelijkheden, waaronder geneesmiddelen op basis van GLP-1 of GIP/GLP-1 die de eetlust verminderen, het verzadigingsgevoel versterken en helpen de bloedsuiker te regelen. Deze geneesmiddelen kunnen bij sommige patiënten een duidelijk gewichtsverlies geven.

Maar:

• Niet elk geneesmiddel is geschikt voor elke patiënt.
• Er kunnen bijwerkingen optreden, zoals misselijkheid, braken, diarree, verstopping en galblaasproblemen.
• De keuze van het geneesmiddel moet gebeuren op basis van bijkomende aandoeningen en andere gebruikte geneesmiddelen.
• Ze mogen niet tijdens de zwangerschap worden gebruikt.
• Na het stoppen van de behandeling kan het gewicht weer toenemen.
• Ze mogen niet worden gebruikt als ze via het internet of bij personen die geen arts zijn, zijn verkregen.

De actuele aanpak van de Wereldgezondheidsorganisatie beveelt aan deze geneesmiddelen niet te zien als een kortdurende vermageringskuur, maar als onderdeel van een langdurige behandeling van obesitas, samen met ondersteuning op het vlak van voeding, lichamelijke activiteit en gedrag [2].

Voor obesitaschirurgie wordt ook de term “metabole en bariatrische chirurgie” gebruikt. De reden is dat de operaties niet alleen gewichtsverlies geven, maar ook een gunstig effect kunnen hebben op de bloedsuiker, de bloeddruk, slaapapneu en andere metabole problemen.

Actuele wetenschappelijke gegevens tonen aan dat metabole en bariatrische chirurgie bij ernstige obesitas een van de behandelingsmogelijkheden is die doeltreffende en langdurige resultaten geven [1].

Voor wie is een operatie een mogelijkheid?

Volgens de ASMBS/IFSO-richtlijn van 2022 kan metabole en bariatrische chirurgie:

• bij personen met een BMI van 35 of hoger worden aanbevolen, ongeacht of er een bijkomende aandoening als gevolg van obesitas aanwezig is.
• bij personen met een BMI tussen 30 en 34,9 worden overwogen, vooral wanneer er een metabole aandoening zoals diabetes type 2 aanwezig is of wanneer met niet-chirurgische methoden geen voldoende en blijvend gewichtsverlies of geen controle over de aandoening werd bereikt [1].

Dit zijn de actuele criteria van internationale richtlijnen. Het gezondheidszorgsysteem, de terugbetalingsregels en de werkwijze van ziekenhuizen kunnen per land verschillen.

De BMI alleen volstaat niet om over een operatie te beslissen. Bij die beslissing worden:

• De algemene gezondheidstoestand van de patiënt
• Bijkomende aandoeningen
• De aanwezigheid van reflux
• Eerder ondergane operaties
• Voedingsgewoonten
• Roken en alcoholgebruik
• Een eventuele zwangerschapswens
• Het vermogen om de regelmatige controles te volgen
• Het verwachte voordeel en de mogelijke risico’s van de operatie

samen beoordeeld.

Een hoge leeftijd is op zich geen absoluut bezwaar. Belangrijker dan de leeftijd zijn de algemene gezondheid, de kwetsbaarheid, de orgaanfuncties en het voordeel dat van de operatie wordt verwacht.

Voor wie is een obesitasoperatie in Turkije een mogelijkheid?

Het Klinisch Protocol Obesitas en Metabole Chirurgie van 2026 van het Ministerie van Volksgezondheid van de Republiek Turkije beveelt aan om bij de beslissing over een operatie niet alleen de body-mass-index te beoordelen, maar ook de gevolgen van obesitas voor de gezondheid van de persoon [7].

Volgens het protocol kan metabole en bariatrische chirurgie bij volwassenen bij wie voeding, lichamelijke activiteit, gedragsverandering en geschikte medische behandelingen, voldoende lang toegepast, geen voldoende gewichtscontrole hebben opgeleverd, in de volgende situaties worden overwogen:

• Bij een BMI van 40 kg/m² of hoger: een chirurgische behandeling kan worden uitgevoerd, ook als er geen bijkomende aandoening als gevolg van obesitas is.
• Bij een BMI tussen 35 en 39,9 kg/m²: een chirurgische behandeling kan worden uitgevoerd bij personen met een duidelijk gezondheidsprobleem als gevolg van obesitas, zoals diabetes type 2, hoge bloeddruk, slaapapneu, leververvetting of beperkte mobiliteit.
• Bij een BMI tussen 30 en 34,9 kg/m²: chirurgie kan worden overwogen bij patiënten met diabetes type 2 bij wie de bloedsuiker met andere behandelingen onvoldoende onder controle is, of bij geselecteerde personen met ernstige orgaanschade en belangrijke gezondheidsproblemen als gevolg van obesitas.
• Bij een BMI lager dan 30 kg/m²: volgens het protocol van het Ministerie van Volksgezondheid wordt geen metabole en bariatrische chirurgie uitgevoerd [7].

Wat is de Edmonton-stadiëring van obesitas?

Het Edmonton Obesity Staging System beoordeelt niet alleen het gewicht van de persoon, maar ook in welke mate obesitas de gezondheid en het dagelijks leven beïnvloedt.

Vereenvoudigd:

• Stadium 0: Er zijn geen duidelijke risicofactoren, aandoeningen of beperkingen in het dagelijks leven als gevolg van obesitas.
• Stadium 1: Er zijn lichte veranderingen in de bloedsuiker, de bloeddruk of de leverwaarden, of lichte klachten in het dagelijks leven.
• Stadium 2: Er is een duidelijke aandoening als gevolg van obesitas, zoals diabetes type 2, hoge bloeddruk, slaapapneu, leververvetting of gewrichtsproblemen.
• Stadium 3: Er is orgaanschade als gevolg van obesitas, een belangrijke bewegingsbeperking of er zijn gezondheidsproblemen die het dagelijks leven duidelijk beïnvloeden.
• Stadium 4: Er zijn gevorderde complicaties of complicaties in het eindstadium van aandoeningen als gevolg van obesitas.

Dit systeem toont aan dat twee personen met dezelfde BMI een verschillende gezondheidstoestand kunnen hebben en verschillend voordeel uit een operatie kunnen halen.

Is er een verschil tussen de internationale richtlijnen en de richtlijn van het Turkse Ministerie van Volksgezondheid?

De internationale ASMBS/IFSO-richtlijn van 2022 beveelt metabole en bariatrische chirurgie aan bij personen met een BMI van 35 kg/m² of hoger, ook als er geen bijkomende aandoening is. Bij een BMI tussen 30 en 34,9 kg/m² ondersteunt ze het overwegen van een operatie bij personen met een metabole aandoening of bij wie met niet-chirurgische methoden geen voldoende en blijvend resultaat werd bereikt [1].

Het protocol van 2026 van het Turkse Ministerie van Volksgezondheid houdt daarentegen, vooral bij een BMI tussen 35 en 39,9 kg/m², rekening met de ernst van de aandoeningen als gevolg van obesitas, samen met de Edmonton-stadiëring [7].

Deze criteria betekenen niet dat automatisch tot een operatie wordt besloten. De beslissing over een operatie moet door een multidisciplinair team worden genomen, waarbij de algemene gezondheidstoestand van de patiënt, de voedings- en eetgewoonten, de psychische toestand, het anesthesierisico, eerder gevolgde behandelingen en het vermogen om levenslange opvolging vol te houden samen worden beoordeeld.

Hoe verloopt de beoordeling vóór de operatie?

Vóór de operatie wordt niet alleen het gewicht van de patiënt beoordeeld, maar de volledige gezondheidstoestand.

Van het beoordelingsteam kunnen, afhankelijk van wat de patiënt nodig heeft, de volgende zorgverleners:

• Metabool-bariatrisch chirurg
• Specialist endocrinologie of inwendige geneeskunde
• Diëtist
• Anesthesist
• Psychiater of psycholoog
• Longarts en slaapspecialist
• Cardioloog

deel uitmaken.

De psychologische beoordeling dient niet om de patiënt van een operatie uit te sluiten, maar om ongecontroleerd eetgedrag, depressie, verslaving of problemen die de therapietrouw na de operatie kunnen beïnvloeden op te sporen en ondersteuning te bieden.

Roken kan de wondgenezing verstoren en vooral het risico op zweren en longcomplicaties verhogen. Daarom is het belangrijk om vóór de operatie te stoppen met roken.

Welke operatietechnieken worden toegepast?

Sleeve-gastrectomie (maagverkleining tot een buisvormige maag)

Ongeveer 75–80 procent van de maag wordt verwijderd, zodat een smalle, buisvormige maag overblijft. Zo wordt de maaginhoud kleiner en veranderen de hormonen die met honger en verzadiging samenhangen.

Belangrijkste kenmerken:

• Het is vandaag een van de meest toegepaste technieken.
• De weg door de darmen wordt niet veranderd.
• Het kan een duidelijk gewichtsverlies en een duidelijke verbetering van metabole aandoeningen geven.
• Het is een onomkeerbare ingreep.
• Bij sommige patiënten kan nieuwe reflux ontstaan of kan bestaande reflux toenemen.
• Omdat vitamine- en mineralentekorten kunnen optreden, is regelmatige opvolging nodig.

Bij patiënten met uitgesproken reflux of met schade aan de slokdarm als gevolg van reflux is een sleeve-gastrectomie niet altijd de meest geschikte keuze [1,6].

Roux-en-Y-gastric bypass

In het bovenste deel van de maag wordt een klein maagzakje gevormd en er wordt een nieuwe verbinding met de dunne darm gemaakt, waardoor de weg die het voedsel in de dunne darm aflegt voor vertering en opname korter wordt. Zo vermindert de hoeveelheid voedsel die kan worden gegeten en veranderen ook de darmhormonen en de opname van voedingsstoffen.

Belangrijkste kenmerken:

• Het kan een sterk effect hebben op het gewichtsverlies en op diabetes type 2.
• Bij sommige mensen met refluxziekte kan het geschikter zijn dan een sleeve-gastrectomie.
• Tekorten aan ijzer, vitamine B12, calcium en andere vitaminen en mineralen kunnen meer uitgesproken zijn.
• Er kunnen problemen optreden die eigen zijn aan de techniek, zoals zweren, darmafsluiting, inwendige hernia en dumpingsyndroom.
• Het vereist regelmatige en levenslange opvolging.

Andere operaties en ingrepen

Hoewel de sleeve-gastrectomie en de Roux-en-Y-gastric bypass de meest uitgevoerde operaties zijn, kunnen bij sommige patiënten andere chirurgische of endoscopische technieken worden overwogen.

Geen van deze technieken is voor iedereen de beste keuze. De beslissing moet worden genomen na een gezamenlijke beoordeling van de body-mass-index, diabetes type 2, reflux, eerder ondergane operaties, eetgewoonten en het vermogen om levenslange opvolging vol te houden [1,7].

One-anastomosis gastric bypass

Bij deze operatie wordt een klein en lang maagzakje gevormd en wordt één enkele verbinding met de dunne darm gemaakt. Zo vermindert de hoeveelheid voedsel die kan worden gegeten en wordt ook de weg die het voedsel door de darm aflegt korter.

Ze kan doeltreffend zijn voor gewichtsverlies en voor de controle van diabetes type 2. Toch kunnen problemen optreden die eigen zijn aan de techniek, zoals galreflux, bloedarmoede en tekorten aan vitaminen, mineralen en eiwitten. Daarom zijn een goede patiëntenselectie, regelmatige bloedonderzoeken en levenslange opvolging van de voeding belangrijk [1,7].

SADI-S en duodenale switch

Bij deze technieken wordt, naast een sleeve-gastrectomie, de dunne darm zo herschikt dat de opname van voedingsstoffen verandert.

Ze kunnen vooral worden overwogen bij geselecteerde patiënten met een zeer hoge body-mass-index, met uitgesproken metabole aandoeningen of bij wie een sterker gewichtsverlies nodig is.

Hun effect op het gewichtsverlies en op diabetes type 2 kan groot zijn. Het risico op tekorten aan eiwitten, ijzer, calcium en vitaminen is echter hoger dan bij sommige andere technieken. Na deze operaties is het strikt noodzakelijk het aanbevolen voedingsprogramma, de vitamine- en mineralensuppletie en de levenslange controles te volgen [1,6].

Regelbare maagband

Rond het bovenste deel van de maag wordt een regelbare band geplaatst, waardoor de hoeveelheid voedsel die kan worden gegeten beperkt wordt. Er wordt geen enkel deel van de maag of de darmen verwijderd.

Op lange termijn kunnen echter onvoldoende gewichtsverlies, verschuiving van de band, ingroei van de band in de maag of de noodzaak van een nieuwe operatie optreden. Om die redenen wordt de maagband vandaag minder gebruikt [6].

Wat is revisiechirurgie?

Bij sommige patiënten die eerder een obesitasoperatie hebben ondergaan, kunnen na verloop van tijd:

• Onvoldoende gewichtsverlies
• Het terugwinnen van een groot deel van het verloren gewicht
• Reflux die niet op behandeling reageert
• Aanhoudend braken of moeilijkheden met eten
• Een vernauwing, een zweer of een ander chirurgisch probleem
• Ernstige tekorten aan vitaminen, mineralen of eiwitten

optreden.

In die situaties wordt eerst de oorzaak van het probleem onderzocht. Voedingsgewoonten, gebruikte geneesmiddelen, psychische factoren en de door de operatie gevormde structuur van maag en darmen worden samen beoordeeld. Niet elke gewichtstoename vereist een nieuwe operatie; ook voedingsondersteuning, gedragstherapie of geneesmiddelen tegen obesitas kunnen een behandeling bieden.

Indien nodig kan een correctie van de vorige operatie of een omzetting naar een andere techniek worden gepland. Zo kan bij geselecteerde patiënten die na een sleeve-gastrectomie ernstige reflux ontwikkelen die niet onder controle te brengen is, een omzetting naar een gastric bypass worden overwogen.

Revisieoperaties kunnen complexer zijn dan de eerste operatie. Daarom moeten ze door ervaren teams worden uitgevoerd, na grondig onderzoek en een afweging van voordelen en risico’s [1,7].

Zijn endoscopische technieken een operatie?

De maagballon en de endoscopische sleeve-gastroplastiek zijn technieken die worden uitgevoerd met een endoscoop die via de mond wordt opgeschoven, zonder een snede in de buik. Ze zijn niet hetzelfde als chirurgische operaties.

Maagballon

Een ballon die via endoscopie in de maag wordt geplaatst en na een bepaalde tijd weer wordt verwijderd, geeft een vol gevoel in de maag en kan zo helpen om minder te eten. De ballon is een tijdelijke methode; als de ondersteuning op het vlak van voeding en leefstijl na de verwijdering niet wordt voortgezet, kan het gewicht weer toenemen.

Endoscopische sleeve-gastroplastiek

De maag wordt met behulp van een endoscoop van binnenuit verkleind door hechtingen te plaatsen. Er wordt geen snede in de buik gemaakt en er wordt geen enkel deel van de maag verwijderd. Deze techniek kan worden overwogen bij geselecteerde patiënten die niet geschikt zijn voor chirurgie of geen chirurgie wensen.

Volgens het protocol van 2026 van het Ministerie van Volksgezondheid van de Republiek Turkije kunnen endoscopische technieken, als aanvulling op de leefstijlbehandeling, worden overwogen bij geselecteerde personen bij wie eerdere pogingen met voeding en beweging onvoldoende resultaat gaven en die een BMI van 30 kg/m² of hoger hebben, of een BMI tussen 27 en 29,9 kg/m² met een bijkomende aandoening als gevolg van obesitas [7].

Het gewichtsverlies dat met endoscopische technieken wordt bereikt, is meestal beperkter dan bij metabole en bariatrische chirurgie. Om het resultaat te behouden zijn voeding, lichamelijke activiteit en regelmatige opvolging nodig.

Belangrijke informatie: De meest geschikte techniek is niet de techniek waarmee men het meeste gewicht verliest, maar de techniek die het best past bij de gezondheidsproblemen, de verwachtingen en de veiligheid op lange termijn van de patiënt. Welke operatie de “beste” is, verschilt van persoon tot persoon. Reflux, diabetes, BMI, eetgedrag, eerder ondergane operaties en het vermogen om levenslange opvolging vol te houden worden bij de keuze van de techniek samen beoordeeld. De beslissing over een operatie of een endoscopische ingreep moet na een multidisciplinaire beoordeling samen met de patiënt worden genomen.

Wat zijn de voordelen van een obesitasoperatie?

Bij geschikte patiënten kan chirurgie:

• Een duidelijk en langdurig gewichtsverlies geven.
• De controle over diabetes type 2 verbeteren en bij sommige patiënten de behoefte aan geneesmiddelen verminderen.
• Een verbetering van de hoge bloeddruk en de bloedvetten geven.
• Slaapapneu verminderen.
• Een verbetering van de leververvetting geven.
• Helpen om gewrichtspijn en bewegingsbeperking te verminderen.
• De levenskwaliteit verbeteren.
• De gezondheidsrisico’s op lange termijn die met ernstige obesitas samenhangen verminderen [1].

Deze voordelen treden niet bij elke patiënt in dezelfde mate op. Men mag geen gegarandeerde resultaten verwachten, zoals “de suikerziekte verdwijnt zeker” of “men komt nooit meer bij”.

Wat zijn de risico’s van de operatie?

Zoals bij elke chirurgische ingreep zijn er ook bij metabole en bariatrische chirurgie risico’s.

Problemen die in de vroege periode kunnen optreden:

• Bloeding
• Infectie
• Lekkage ter hoogte van de verbinding van de maag of de darm
• Bloedklonters in de beenaders en longembolie
• Misselijkheid, braken en vochtverlies
• Longproblemen
• Complicaties als gevolg van de anesthesie

Problemen die op lange termijn kunnen optreden:

• Tekorten aan vitaminen, mineralen of eiwitten
• Bloedarmoede
• Reflux
• Galstenen
• Zweren
• Vernauwing
• Darmafsluiting of inwendige hernia
• Te veel of te weinig gewichtsverlies
• Het terugwinnen van een deel van het verloren gewicht
• De noodzaak van een bijkomende operatie

De risico’s hangen af van de algemene toestand van de patiënt, de gekozen techniek, de ervaring van het chirurgisch team en het volgen van de opvolging na de operatie. De beslissing over een operatie moet worden genomen na een gezamenlijke afweging van de verwachte voordelen en de mogelijke risico’s.

Bijbehorende operatieSleeve-gastrectomie →Lees hoe de operatie wordt uitgevoerd en hoe het herstel verloopt →

Bijbehorende operatieGastric bypass →Lees hoe de operatie wordt uitgevoerd en hoe het herstel verloopt →

Hoelang verblijft men na de operatie in het ziekenhuis?

De operaties worden meestal laparoscopisch uitgevoerd, dat wil zeggen gesloten, via kleine sneetjes. Bij patiënten zonder complicaties duurt het ziekenhuisverblijf meestal 1–3 dagen.

Actuele protocollen voor versneld herstel combineren een doeltreffende pijnbestrijding, preventie van bloedklonters, vroeg bewegen en het tijdig starten met drinken via de mond [4].

De duur van het ziekenhuisverblijf kan variëren naargelang het type operatie, bijkomende aandoeningen en het persoonlijke herstel.

Hoe wordt de voeding opgebouwd?

Na de operatie wordt de voeding geleidelijk opgebouwd. Hoewel het programma per centrum kan verschillen, omvat het meestal:

1. Heldere of vloeibare voeding
2. Volledig vloeibare voeding met veel eiwitten
3. Gepureerde of zachte voeding
4. Goed gekauwde vaste voeding
5. Evenwichtige voeding op lange termijn

als opeenvolgende fasen.

De overgang duurt meestal enkele weken. Te snel eten, niet goed kauwen of tijdens de maaltijd te veel drinken kan pijn, misselijkheid en braken veroorzaken.

De doelen voor eiwit- en vochtinname moeten door de diëtist persoonlijk worden bepaald.

Wanneer kan men weer gaan werken en het dagelijks leven hervatten?

De meeste patiënten met een zittend beroep kunnen na ongeveer 2–3 weken weer aan het werk. Bij zwaar lichamelijk werk kan die periode oplopen tot 4–6 weken.

Het wordt aanbevolen om al vroeg te beginnen met lichte wandelingen. Voor zwaar tillen en intensieve inspanning moet de toestemming van de chirurg worden afgewacht.

Waarom is levenslange opvolging nodig?

Hoewel metabole en bariatrische chirurgie een eenmalige operatie is, is obesitas een chronische ziekte die levenslange opvolging vereist.

Bij de opvolging worden:

• Gewichtsverlies en een eventuele gewichtstoename
• Het voedingspatroon
• Bloedsuiker en bloeddruk
• IJzer, vitamine B12, foliumzuur en vitamine D
• Calcium en botgezondheid
• Lever- en nierfunctie
• De psychische toestand
• Reflux en andere spijsverteringsklachten

beoordeeld.

Ook na een sleeve-gastrectomie kunnen vitamine- en mineralentekorten ontstaan. Bij een gastric bypass en bij ingrepen die de opname sterker beïnvloeden, is dit risico groter.

Actuele richtlijnen bevelen regelmatige bloedonderzoeken aan en een levenslange vitamine- en mineralensuppletie die op het type operatie is afgestemd [5].

Vitaminesupplementen mogen niet zonder advies van de arts worden stopgezet en mogen niet zomaar in hoge dosissen worden ingenomen.

1. Eisenberg D, Shikora SA, Aarts E, et al. 2022 American Society for Metabolic and Bariatric Surgery and International Federation for the Surgery of Obesity and Metabolic Disorders: Indications for Metabolic and Bariatric Surgery. Surgery for Obesity and Related Diseases. 2022;18(12):1345–1356. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36336720/
2. World Health Organization. WHO Guideline on the Use of GLP-1 Therapies in the Treatment of Obesity in Adults.2025. https://www.who.int/news/item/01-12-2025-who-issues-global-guideline-on-the-use-of-glp-1-medicines-in-treating-obesity
3. American Diabetes Association Professional Practice Committee. Obesity and Weight Management for the Prevention and Treatment of Diabetes: Standards of Care in Diabetes—2026. Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1). https://diabetesjournals.org/care/article/49/Supplement_1/S166/163915/
4. Stenberg E, dos Reis Falcão LF, O’Kane M, et al. Guidelines for Perioperative Care in Bariatric Surgery: Enhanced Recovery After Surgery (ERAS) Society Recommendations: A 2021 Update. World Journal of Surgery.2022;46:729–751. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34984504/
5. O’Kane M, Parretti HM, Pinkney J, et al. British Obesity and Metabolic Surgery Society Guidelines on Perioperative and Postoperative Biochemical Monitoring and Micronutrient Replacement for Patients Undergoing Bariatric Surgery—2020 Update. Obesity Reviews. 2020;21(11):e13087. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32743907/
6. American Society for Metabolic and Bariatric Surgery. Bariatric Surgery Procedures: Sleeve Gastrectomy and Roux-en-Y Gastric Bypass. https://asmbs.org/patients/bariatric-surgery-procedures/
7. T.C. Sağlık Bakanlığı, Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü (Ministerie van Volksgezondheid van de Republiek Turkije, Directoraat-generaal Gezondheidsdiensten). Obezite ve Metabolik Cerrahi Klinik Protokolü. Bijgewerkte versie, 2026. https://shgm.saglik.gov.tr/TR-117695/obezite-ve-metabolik-cerrahi-klinik-protokolu-2026-guncellendi-ve-yayimlandi.html