NOSE — Doğal Delikten Örnek Çıkarımı ile Kapalı Bağırsak Cerrahisi

NOSE (Natural Orifice Specimen Extraction — doğal delikten örnek çıkarımı), kapalı (laparoskopik) bağırsak ameliyatlarında kullanılan bir çıkarım yöntemidir. Standart kapalı ameliyatlarda karın duvarına açılan birkaç küçük delikten çalışılır; ancak alınan bağırsak parçasını dışarı çıkarmak için genellikle birkaç santimetrelik ek bir kesi gerekir. NOSE yönteminde bu ek kesiye gerek kalmaz.

Çıkarılması gereken doku, vücudun doğal açıklıklarından — makattan (anüs) veya kadın hastalarda hazneden (vajina) — koruyucu bir kılıf içinde dışarı alınır. Böylece karın duvarındaki en büyük kesi ortadan kalkar; bunun yara yeri ağrısını, yara enfeksiyonu ve kesi yeri fıtığı (insizyonel herni) olasılığını azaltmaya yardımcı olabileceği düşünülmektedir.

NOSE, dünyada ve ülkemizde bilimsel çalışmaların sürdüğü bir alandır. Prof. Dr. Ersin Gündoğan’ın da bu konuda uluslararası bilimsel yayınları bulunmaktadır.

NOSE yöntemi, çoğunlukla kalın bağırsak (kolon) ve rektum (kalın bağırsağın son bölümü) ameliyatlarında değerlendirilir. Şu durumlarda gündeme gelebilir:

• Uygun boyut ve evredeki kolon veya rektum tümörleri
• Endoskopik yolla çıkarılamayan büyük polipler
• Divertikül hastalığı gibi ameliyat gerektiren iyi huylu bağırsak hastalıkları

Yöntem her hasta için uygun değildir. Çıkarılacak dokunun boyutu, tümörün yeri ve evresi, vücut yapısı, önceki karın ameliyatları ve eşlik eden hastalıklar kararı etkiler. Çok büyük tümörlerde veya dar pelvis yapısında doğal delikten çıkarım mümkün olmayabilir. Sizin için uygun olup olmadığına, muayene ve görüntüleme sonuçlarınız değerlendirilerek hekiminizle birlikte karar verilir.

Ameliyat genel anestezi altında yapılır. Karın duvarına açılan birkaç küçük delikten (yaklaşık 0,5–1 cm) kamera ve cerrahi aletler yerleştirilir; ameliyatın tamamı ekran görüntüsü eşliğinde kapalı yöntemle gerçekleştirilir.

Hastalıklı bağırsak bölümü çevre dokulardan serbestleştirilip kesildikten sonra, çıkarılacak parça karın içinde koruyucu bir torba veya kılıfa alınır. Ardından makattan ya da kadın hastalarda hazne arka duvarında açılan küçük bir geçişten dışarı çıkarılır. Bağırsağın kalan uçları karın içinde özel aletlerle yeniden birleştirilir (anastomoz). Hazneden çıkarım yapıldıysa buradaki küçük açıklık dikişle onarılır.

Ameliyat sonunda karında yalnızca alet giriş yerlerine ait küçük izler kalır; dokuyu çıkarmak için ayrıca büyük bir kesi yapılmaz.

Her ameliyatta olduğu gibi NOSE yönteminde de bazı riskler vardır:

• Kanama, enfeksiyon ve anesteziye bağlı genel riskler
• Bağırsak uçlarının birleştirildiği yerde kaçak (anastomoz kaçağı)
• Bağırsak içeriğinin karın içine bulaşmasına bağlı karın içi enfeksiyon; bu riski azaltmak için koruyucu kılıf ve yıkama gibi önlemler uygulanır
• Dokunun çıkarıldığı doğal açıklıkta zedelenme; hazneden çıkarımda kısa süreli akıntı veya hassasiyet
• Ameliyat sırasında gerekli görülürse açık yönteme geçilmesi (konversiyon)

Bu risklerin sizin durumunuzdaki olasılığı kişiden kişiye değişir. Ameliyat öncesi görüşmede hekiminiz olası riskleri sizinle ayrıntılı olarak değerlendirir.

Hastanede kalış süresi genellikle birkaç gündür; bu süre ameliyatın kapsamına ve genel sağlık durumunuza göre değişebilir. Erken dönemde ayağa kalkmanız ve hekiminizin önerdiği şekilde ağızdan beslenmeye başlamanız iyileşmeyi destekler.

Karın duvarında büyük kesi olmadığı için ağrı çoğu hastada daha hafif seyredebilir; yine de ağrı deneyimi kişiseldir ve gerekli ağrı kontrolü sağlanır. Çıkarılan doku patoloji incelemesine gönderilir; sonuç kontrol muayenesinde sizinle paylaşılır. Tümör nedeniyle ameliyat olduysanız, takip planınız bu sonuca göre düzenlenir.

Taburcu olduktan sonra ateş, giderek artan karın ağrısı, makattan veya hazneden beklenmeyen kanama ya da kusma gibi belirtiler olursa vakit kaybetmeden hekiminize başvurmanız önemlidir.