Laparoskopik Adrenalektomi

Böbreküstü bezleri (adrenal bezler), her iki böbreğin üst kısmında yer alan, birkaç santimetre büyüklüğünde organlardır. Kortizol, aldosteron ve adrenalin gibi vücudun tansiyonunu, şekerini ve strese verdiği yanıtı düzenleyen hormonları üretirler.

Laparoskopik adrenalektomi, bu bezlerden birinin (nadiren her ikisinin) karında açılan birkaç küçük kesiden, kamera yardımıyla çıkarılması işlemidir. Halk arasında “kapalı ameliyat” olarak bilinir. Büyük bir kesi yapılmadığı için açık ameliyata göre genellikle daha az ağrı, daha kısa hastanede kalış ve daha hızlı iyileşme sağlar.

Böbreküstü bezindeki her kitle ameliyat gerektirmez; birçok küçük ve hormon salgılamayan kitle yalnızca takip edilir. Ameliyat genellikle şu durumlarda düşünülür:

• Hormon salgılayan (hormon aktif) kitleler: Fazla kortizol üreten kitleler (Cushing sendromu), fazla aldosteron üreten kitleler (Conn sendromu; tansiyon yüksekliği ve potasyum düşüklüğüne yol açabilir) ve adrenalin salgılayan feokromositoma.
• Belirli bir boyutun üzerindeki veya takipte büyüyen kitleler
• Görüntülemede kötü huyluluk (kanser) şüphesi taşıyan kitleler: Bu durumda kitlenin özelliklerine göre kapalı yerine açık yöntem tercih edilebilir.

Hormon aktif kitlelerde ameliyat kararı ve hazırlık, endokrinoloji (hormon hastalıkları) bölümü ile ortak yürütülür. Özellikle feokromositomada ameliyat öncesi tansiyonu düzenleyen ilaç hazırlığı yapılması, ameliyatın güvenliği açısından önemlidir. Cushing veya Conn sendromunda da hormon düzeyleri, tansiyon ve potasyum değerleri ameliyat öncesinde düzenlenir. Bu hazırlık sürecinin ayrıntıları için hekiminize danışabilirsiniz.

Ameliyat genel anestezi altında (tam uyutularak) yapılır. Karın bölgesine genellikle 3-4 adet, yaklaşık 0,5-1 santimetrelik kesi açılır. Karın içi, çalışma alanı oluşturmak için karbondioksit gazı ile şişirilir.

Kesilerden birinden laparoskop adı verilen kameralı ince bir boru, diğerlerinden ise cerrahi aletler ilerletilir. Böbreküstü bezi çevre dokulardan ve damarlarından dikkatle ayrılarak serbestleştirilir ve bir koruyucu torba içinde, kesilerden biri hafifçe genişletilerek dışarı alınır. Ameliyat çoğunlukla 1-3 saat sürer.

Kitlenin yerleşimine göre karın ön tarafından (transperitoneal) veya sırt-yan taraftan (retroperitoneal) yaklaşım seçilebilir. Nadiren, kanama ya da görüş güçlüğü gibi nedenlerle ameliyat sırasında açık yönteme geçilmesi gerekebilir; bu bir başarısızlık değil, güvenlik amaçlı bir karardır.

Her ameliyatta olduğu gibi laparoskopik adrenalektomide de bazı riskler bulunur. Bunlar hastadan hastaya, kitlenin türüne ve boyutuna göre değişebilir:

• Kanama ve kan transfüzyonu (kan verilmesi) ihtiyacı
• Yara yeri veya karın içi enfeksiyon
• Komşu organlarda (dalak, karaciğer, pankreas, böbrek ve büyük damarlar) yaralanma
• Ameliyat sırasında açık yönteme geçilmesi
• Hormon dalgalanmaları: özellikle feokromositomada ameliyat sırasında tansiyon iniş çıkışları görülebilir
• Anesteziye bağlı riskler ve bacak damarlarında pıhtı oluşumu (tromboz)

Kortizol salgılayan kitlelerde, kalan bezin hormon üretimi bir süre yetersiz kalabilir; bu dönemde geçici kortizol desteği gerekebilir. Bu takip endokrinoloji ile birlikte planlanır. Size özel risk değerlendirmesi için hekiminizle görüşmeniz önemlidir.

Hastalar genellikle ameliyattan birkaç saat sonra ayağa kalkar ve aynı gün ya da ertesi gün ağızdan beslenmeye başlar. Hastanede kalış süresi çoğunlukla 1-3 gündür; hormon aktif kitlelerde bu süre izlem ihtiyacına göre uzayabilir.

Taburculuk sonrasında hafif ağrı, kesi yerlerinde hassasiyet ve omuzlara vuran gaz ağrısı birkaç gün sürebilir. Kesiler küçük olduğu için izler zamanla belirgin şekilde soluklaşır.

Çıkarılan doku patoloji incelemesine gönderilir; sonuç genellikle 1-2 hafta içinde çıkar ve takip planı buna göre şekillenir. Hormon aktif kitle nedeniyle ameliyat olan hastalarda tansiyon, şeker ve hormon düzeyleri endokrinoloji tarafından düzenli aralıklarla kontrol edilir. Ateş, artan karın ağrısı, kesi yerinde kızarıklık-akıntı veya belirgin halsizlik olursa vakit kaybetmeden hekiminize başvurun.