Kasık Fıtığı

Kasık fıtığı, karın içindeki yağ dokusunun veya bağırsağın bir bölümünün karın duvarındaki zayıf bir noktadan kasık bölgesine doğru çıkmasıdır. Genellikle ayakta dururken, öksürürken veya ıkınırken belirginleşen bir şişlik şeklinde fark edilir.

Kasık bölgesindeki fıtıklar iki ana gruba ayrılır:

• İnguinal fıtık: Kasık kanalından gelişir ve özellikle erkeklerde daha sık görülür.
• Femoral fıtık: Kasık bağının daha altındaki kanaldan gelişir. Daha seyrek görülür ancak kadınlarda göreceli olarak daha sıktır ve sıkışma riski daha yüksektir.

Kasık fıtığı her yaşta görülebilir. Erkeklerde daha sık olmakla birlikte kadınlarda da ortaya çıkabilir.

Karın duvarındaki fıtık açıklığı ilaçla, egzersizle veya korseyle kapanmaz. Kalıcı anatomik onarım yalnızca ameliyatla sağlanabilir. Bununla birlikte her kasık fıtığının tanı konduğu anda ameliyat edilmesi gerekmez. Ameliyat tarihi ve gerekliliği kararı; hastanın mevcut şikayetleri ve klinik durumu ile hastaya göre verilir [1,2].

Kasık fıtıklarının çoğu acil bir durum oluşturmaz. Ancak fıtık içeriği sıkışır ve karın içine geri dönemezse “inkarserasyon”, sıkışan bağırsağın kan dolaşımı bozulursa “strangülasyon” gelişebilir. Strangülasyon- boğulma acil ameliyat gerektiren ciddi bir durumdur.

Kasık fıtığı hangi belirtilere yol açar?

En sık görülen belirti kasıkta şişliktir. Bu şişlik:

• Ayakta durunca belirginleşebilir.
• Öksürme, ıkınma veya ağır kaldırmayla büyüyebilir.
• Yatınca küçülebilir veya tamamen kaybolabilir.
• Bazı hastalarda elle hafifçe içeri gönderilebilir.
• Erkeklerde testis torbasına doğru uzanabilir.

Şişliğe şu yakınmalar eşlik edebilir:

• Kasıkta ağrı
• Yanma veya batma hissi
• Ağırlık ve basınç hissi
• Uzun süre ayakta kalınca artan rahatsızlık
• Egzersiz sırasında ağrı
• Öksürme veya ıkınmayla artan sızı
• Erkeklerde testis çevresine yayılan rahatsızlık

Küçük fıtıklar bazen şişlik oluşturmadan yalnızca ağrıyla kendini gösterebilir. Bununla birlikte her kasık ağrısının nedeni fıtık değildir.

Kasık fıtığı neden oluşur?

Kasık fıtığının gelişiminde karın duvarı dokularının yapısı ve kasık kanalındaki doğal açıklıklar önemli rol oynar. Bazı kişilerde doğuştan yatkınlık bulunabilir; bazı fıtıklar ise yaşla birlikte bağ dokusunun zayıflaması sonucunda ortaya çıkar.

Riski artırabilen veya mevcut fıtığın belirginleşmesine katkıda bulunabilen etkenler şunlardır:

• Erkek cinsiyet
• İleri yaş
• Ailede kasık fıtığı öyküsü
• Bağ dokusunun yapısını etkileyen hastalıklar
• Sigara kullanımı
• Kronik öksürük
• Uzun süreli kabızlık ve ıkınma
• İdrar yaparken zorlanma
• Daha önce karşı kasıktan fıtık ameliyatı geçirilmesi
• Bazı karın ve prostat ameliyatları
• Yoğun fiziksel iş

Ağır kaldırmak tek başına her zaman fıtık oluşturmaz. Ancak karın duvarında önceden zayıflık veya küçük bir fıtık varsa şişliğin ve yakınmaların belirginleşmesine yol açabilir.

Muayene yeterli midir?

Kasık fıtığı tanısı çoğu hastada muayeneyle konabilir. Hekim kasık bölgesini ayakta ve yatarken değerlendirir. Hastadan öksürmesi veya ıkınması istenerek şişliğin ortaya çıkıp çıkmadığı incelenebilir.

Erkeklerde şişliğin testis torbasına uzanıp uzanmadığı, kadınlarda ise femoral fıtık olasılığı özellikle değerlendirilir.

Ultrason ne zaman gerekir?

Muayenede belirgin bir fıtık saptanmışsa her hastada ultrason gerekmez.

Ultrason şu durumlarda istenebilir:

• Şişliğin muayene sırasında görülmemesi
• Kasık ağrısı olmasına rağmen fıtığın net olarak belirlenememesi
• Küçük veya derin yerleşimli fıtık şüphesi
• Kasıkta lenf bezi, damar genişlemesi veya başka bir kitle olasılığı
• Kadınlarda femoral fıtık şüphesi
• Ameliyat sonrası tekrarlama şüphesi

Ultrasonun ayakta, öksürme ve ıkınma gibi hareketler sırasında dinamik olarak yapılması tanı başarısını artırabilir.

MR veya bilgisayarlı tomografi gerekir mi?

Muayene ve ultrason sonucuna rağmen fıtık şüphesi devam ediyorsa dinamik MR kullanılabilir. Bilgisayarlı tomografi ise özellikle acil durumlarda, bağırsak tıkanıklığı veya başka bir karın hastalığı düşünüldüğünde yararlı olabilir.

Görüntülemede küçük bir fıtık görülmesi, kasık ağrısının mutlaka bu fıtıktan kaynaklandığı anlamına gelmez. Kalça eklemi hastalıkları, kas-tendon zorlanmaları, sinir sıkışması, idrar yolları sorunları ve lenf bezleri de kasık ağrısına neden olabilir.

Her kasık fıtığı ameliyat edilmeli midir?

Belirti veren kasık fıtıklarında genellikle planlı cerrahi onarım önerilir. Ağrı, büyüme, günlük aktivitelerde kısıtlanma veya fıtığı içeri göndermede zorlanma ameliyat kararını destekler.

Bununla birlikte fıtığın tedavisi cinsiyete ve hastanın özelliklerine göre farklılık gösterebilir.

Hangi hastalarda izlem düşünülebilir?

Hiç yakınması bulunmayan veya çok hafif yakınması olan, günlük aktiviteleri etkilenmeyen, fıtığı kolaylıkla içeri girebilen erkek hastalarda “izle ve bekle” yaklaşımı uygulanabilir.

Bu yaklaşım seçilirse hastaya:

• Fıtığın zaman içinde büyüyebileceği
• Ağrı gelişebileceği
• Hangi belirtilerde erken başvurması gerektiği
• Acil sıkışma belirtileri anlatılmalıdır.

Uzun süreli araştırmalar, bu erkeklerin önemli bir bölümünün zamanla ağrı veya büyüme nedeniyle ameliyat olduğunu göstermektedir. On iki yıllık takipte izlenen erkeklerin yaklaşık üçte ikisi daha sonra ameliyata geçmiştir [3].

Dolayısıyla izlem, fıtığın iyileşmesini sağlamaz; ameliyatın yakınma gelişinceye kadar ertelenmesi anlamına gelir.

Kadınlarda izlem uygun mudur?

Gebe olmayan kadınlarda kasık bölgesinde fıtık saptandığında uzun süreli izlem genellikle önerilmez. Kadınlarda femoral fıtık olasılığı ve acil sıkışma riski erkeklere göre daha yüksektir.

Bu nedenle kadınlarda zamanında planlı ameliyat ve mümkünse kasık bölgesindeki inguinal ve femoral açıklıkları birlikte değerlendiren laparo-endoskopik yöntemler önerilir [1,2].

Gebelik sırasında ortaya çıkan kasık şişliklerinin bir bölümü gerçek fıtık değil, rahim bağının damarlarında genişleme olabilir. Gebelerde tedavi kararı kadın hastalıkları ve cerrahi uzmanlarının ortak değerlendirmesiyle verilmelidir.

Kasık fıtığı ameliyatında yama kullanılır mı?

Günümüzde yetişkin kasık fıtıklarının büyük bölümünde sentetik yama, yani mesh kullanılarak gerginliksiz onarım yapılır.

Yama:

• Karın duvarındaki zayıf alanı geniş bir yüzey boyunca destekler.
• Dokuların gerilerek birbirine dikilmesi ihtiyacını azaltır.
• Uygun teknikle kullanıldığında tekrarlama riskini düşürür.

Yamanın türü, büyüklüğü ve yerleştirilme yöntemi ameliyat tekniğine ve hastanın özelliklerine göre belirlenir.

Yama yabancı bir malzemedir ve nadiren enfeksiyon, kronik ağrı, büzüşme veya çevre dokularla ilgili sorunlara yol açabilir. Ancak uygun hastada ve doğru teknikle kullanıldığında yararları risklerinden genellikle daha fazladır [1,2].

Yamasız ameliyat yapılabilir mi?

Yamasız, kişinin kendi dokularıyla yapılan ameliyatlar seçilmiş hastalarda uygulanabilir. Güncel kılavuzlarda kanıtı en güçlü yamasız yöntem Shouldice onarımıdır.

Yamasız onarım:

• Yama kullanılmasını istemeyen
• Uygun fıtık ve doku özelliklerine sahip
• Enfeksiyon nedeniyle yama kullanımının sakıncalı olabileceği
• Bu teknik konusunda deneyimli cerraha ulaşabilen seçilmiş hastalarda düşünülebilir.

Yamasız ameliyat her hasta için uygun değildir. Sonuçlar cerrahın bu konudaki deneyimine önemli ölçüde bağlıdır [1].

Açık kasık fıtığı ameliyatı nasıl yapılır?

Açık onarımda kasık bölgesine bir kesi yapılır. Fıtık kesesi karın içine geri yerleştirilir ve zayıf alan çoğunlukla yama ile güçlendirilir.

En sık uygulanan açık yöntemlerden biri Lichtenstein onarımıdır.

Açık ameliyat:

• Tek taraflı bazı fıtıklarda
• Genel anestezi açısından riskli hastalarda
• Büyük ve torbaya uzanan fıtıklarda
• Daha önce karın alt bölgesinden bazı ameliyatları geçirmiş hastalarda
• Kapalı yöntem için uygun olmayan durumlarda tercih edilebilir.

Uygun hastalarda ve deneyimli ekiplerde açık onarım lokal veya bölgesel anestezi altında yapılabilir.

Kapalı kasık fıtığı ameliyatı nasıl yapılır?

Kapalı ameliyatta karın duvarının arkasındaki alana birkaç küçük kesiden kamera ve ince cerrahi aletlerle ulaşılır. Fıtık içeriği yerine yerleştirilir ve kasık bölgesindeki zayıf alan geniş bir yama ile içeriden desteklenir.

İki temel laparo-endoskopik yöntem vardır:

• TEP: Karın boşluğuna girilmeden, karın duvarı ile karın zarı arasındaki alanda onarım yapılır.
• TAPP: Karın boşluğuna girilir, ardından karın zarı açılarak fıtık bölgesi onarılır ve karın zarı yeniden kapatılır.

TEP ve TAPP yöntemlerinin her ikisi de deneyimli ellerde etkili ve güvenlidir. Hangi yöntemin uygulanacağı hastanın özelliklerine ve cerrahın deneyimine göre belirlenir [1].

Kapalı ameliyatın avantajları nelerdir?

• Daha az erken dönem ağrı
• Günlük aktivitelere daha hızlı dönüş
• Kronik ağrı riskinde azalma
• Her iki kasığın aynı kesilerden değerlendirilebilmesi gibi avantajlar sağlayabilir.

Kapalı onarım özellikle:

• İki taraflı fıtıklarda
• Daha önce açık ameliyat yapıldıktan sonra tekrarlayan fıtıklarda
• Kadınlardaki kasık fıtıklarında
• Günlük yaşama hızlı dönmek isteyen uygun hastalarda tercih edilebilir.

Bununla birlikte genel anestezi gerektirir ve karın içi organ veya damar yaralanması gibi kendine özgü riskleri bulunur. Sonuçlar cerrahın laparo-endoskopik fıtık cerrahisindeki deneyimine bağlıdır.

Robotik ameliyat gerekli midir?

Robotik yöntemle de kasık fıtığı onarımı yapılabilir. Temel onarım prensibi kapalı TAPP yöntemine benzerdir.

Robotik cerrahi bazı teknik kolaylıklar sağlayabilir ancak her kasık fıtığı için gerekli değildir. Mevcut kanıtlar, standart ve komplikasyonsuz kasık fıtıklarında robotik yöntemin deneyimli laparoskopik onarıma göre her hastada belirgin üstünlük sağladığını göstermemektedir.

Yöntem seçiminde kullanılan teknolojiden çok cerrahın deneyimi, doğru hasta seçimi ve güvenli onarım önemlidir.

Tekrarlayan fıtıkta hangi yöntem seçilir?

Genellikle daha önce kullanılan ameliyat düzleminin dışında kalan bir yöntem tercih edilir:

• Fıtık daha önce açık ön yaklaşımla onarılmışsa tekrarlamada TEP veya TAPP düşünülebilir.
• Fıtık daha önce TEP ya da TAPP ile onarılmışsa tekrarlamada açık ön yaklaşım tercih edilebilir.

Birden fazla kez tekrarlayan veya kronik ağrıyla birlikte bulunan fıtıkların deneyimli fıtık merkezlerinde değerlendirilmesi uygun olur [1,2].

Acil fıtık ameliyatı nasıl yapılır?

Fıtık içeriği sıkışmış veya bağırsak dolaşımı bozulmuşsa acil ameliyat gerekir.

Ameliyatta:

• Sıkışan doku serbestleştirilir.
• Bağırsağın kan dolaşımı değerlendirilir.
• Canlılığını kaybetmiş bağırsak bölümü varsa çıkarılabilir.
• Fıtık açıklığı onarılır.

Yama kullanılıp kullanılmayacağı bağırsak hasarı, enfeksiyon ve ameliyat alanındaki kirlenme durumuna göre belirlenir.

İlgili ameliyatFıtık Onarımı →Ameliyatın nasıl yapıldığını ve iyileşme sürecini okuyun →

Hastanede ne kadar kalınır?

Komplikasyonsuz kasık fıtığı ameliyatlarının çoğu günübirlik yapılabilir. Hasta aynı gün taburcu olabilir. İleri yaş, ek hastalık, büyük fıtık veya acil ameliyat durumunda hastanede kalış uzayabilir.

Ameliyattan sonra hangi yakınmalar normal olabilir?

İlk günlerde:

• Kesi yerinde ağrı
• Hafif şişlik
• Morarma
• Kasıkta sertlik hissi
• Erkeklerde testis torbasında morarma veya şişme
• Fıtığın bulunduğu yerde geçici sıvı birikimi görülebilir.

Fıtık yerindeki sıvı birikimine seroma adı verilir. Özellikle büyük fıtıklardan sonra görülebilir ve hastaya fıtık tekrarlamış gibi gelebilir. Seromaların çoğu zaman içinde kendiliğinden küçülür; her seromanın iğneyle boşaltılması gerekmez.

Ameliyattan sonra ne zaman yürüyebilirim?

Hasta genellikle ameliyat günü yürümeye başlayabilir. Erken hareket:

• Damar pıhtısı riskini azaltır.
• Bağırsak hareketlerinin başlamasına yardımcı olur.
• Günlük yaşama dönüşü hızlandırır.

Merdiven çıkmak, oturup kalkmak ve günlük hafif işler ağrı izin verdiği ölçüde yapılabilir.

Ağır kaldırmak için 4–6 hafta beklemek gerekir mi?

Komplikasyonsuz kasık fıtığı onarımından sonra herkes için geçerli katı bir 4–6 haftalık hareket yasağını destekleyen güçlü bilimsel kanıt bulunmamaktadır.

Güncel kılavuzlar, hastaların ağrı izin verdiği ölçüde normal günlük aktivitelere erken dönmesini desteklemektedir [2]. Yürüyüş ve hafif işler hemen başlatılabilir.

Ağır kaldırma ve yoğun egzersiz:

• Ameliyat yöntemine
• Fıtığın büyüklüğüne
• Hastanın ağrısına
• Yapılan işin fiziksel yüküne
• Cerrahın ameliyat sırasındaki değerlendirmesine göre kademeli olarak artırılmalıdır.

Ağrı oluşturan veya kasıkta belirgin gerilme yapan hareket zorlanmamalıdır. Büyük, torbaya uzanan, tekrarlayan veya acil fıtıklarda daha uzun süreli kısıtlama gerekebilir.

Ne zaman işe dönebilirim?

Masa başı veya hafif işlere dönüş çoğu hastada birkaç gün ile 1–2 hafta arasında mümkün olabilir.

Ağır kaldırma gerektiren işlerde dönüş süresi daha uzun olabilir. İşe dönüş için tek bir zorunlu süre yoktur; ameliyat yöntemi, ağrı düzeyi ve işin niteliğine göre kişisel plan yapılmalıdır.

Ameliyattan sonra kronik ağrı olabilir mi?

Ameliyattan sonraki ilk haftalarda ağrı beklenen bir durumdur. Üç aydan uzun süren ve günlük yaşamı etkileyen ağrı, kronik ameliyat sonrası kasık ağrısı olarak değerlendirilir.

Kronik ağrı riski:

• Ameliyat öncesinde şiddetli ağrısı bulunanlarda
• Genç hastalarda
• Kadınlarda
• Tekrarlayan fıtıklarda
• Ameliyat sonrası erken dönemde şiddetli ağrı yaşayanlarda daha yüksek olabilir.

Üç aydan uzun süren yanma, batma, uyuşma veya testise yayılan ağrı varsa değerlendirme gerekir. Tedavide ilaçlar, fizik tedavi, sinir blokları ve seçilmiş hastalarda cerrahi seçenekler kullanılabilir [1,2].

Hangi belirtilerde hekime başvurmalıyım?

Ameliyattan sonra şu durumlarda sağlık ekibiyle iletişime geçilmelidir:

• Giderek artan veya ağrı kesiciye rağmen geçmeyen ağrı
• Yüksek ateş
• Kesi yerinde artan kızarıklık veya iltihaplı akıntı
• Sürekli bulantı ve kusma
• Karında belirgin şişlik
• İdrar yapamama
• Testiste hızla artan şişlik veya şiddetli ağrı
• Nefes darlığı veya bacakta tek taraflı şişlik

1. Stabilini C, van Veenendaal N, Aasvang E, ve ark. Update of the International HerniaSurge Guidelines for Groin Hernia Management. BJS Open. 2023;7(5):zrad080. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10588975/
2. The HerniaSurge Group. International Guidelines for Groin Hernia Management. Hernia. 2018;22:1–165. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5809582/
3. Van den Dop LM, Sneiders D, Kleinrensink GJ, ve ark. Twelve-Year Outcomes of Watchful Waiting Versus Surgery of Mildly Symptomatic or Asymptomatic Inguinal Hernia in Men Aged 50 Years and Older: A Randomised Controlled Trial. eClinicalMedicine. 2023;65:102292. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10626166/
4. Yeow M, Aiolfi A, Lomanto D, ve ark. Watchful Waiting to Surgery in Men with Mildly Symptomatic or Asymptomatic Inguinal Hernia: Individual Participant Data Meta-analysis of Long-term Follow-up of Randomised Controlled Trials. Hernia. 2024;28:1909–1914. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39046678/